42 21. PALMAE. 



geweven netten met kleine mazen, dari, die, naar de wijze van 

 weven, dari laloe en dari kowi heeten. 



Te Makassar kost papas, aangevoerd van Palima en van Man- 

 dar, in bosjes van 800 a 1000 vezels ± f 0.60 per bosje. 



Uit Loewoe werd ontvangen bladvezel van den Akan-palm, 

 die naar alle waarschijnlijkheid met de Makassaarsche papas 

 overeenkomt. Die Akan-vezel trok de aandacht door haar sterkte, 

 welke die van agël verre overtreft. De Akan-palm komt in Loe- 

 woe alleen voor in Boven Boea; de vezel wordt onderscheiden 

 in kalei-akan en tai akan, de eerste uitsluitend voor fijne weef- 

 sels, de laatste voor tweede en derde soort. Het gebruik van 

 deze weefsels als kleedingstof is afnemend, verdrongen als zij 

 worden door de ingevoerde goedkoope katoentjes, die overal in 

 de Toradjalanden op de pasars worden verkocht. Slechts enkele 

 voorname hoofden dragen als staatsie een fijne akan-samboek 

 en hun vrouwen een dito baadje, terwijl de kleine man van de 

 grove akan een rugbeschutting maakt voor den veldarbeid. 



Op Madoera en op Java wordt de agël bereid op de wijze als 

 hiervoor beschreven voor de papas; boven- en onderhuid worden 

 dadelijk van elkaar gescheiden, met behulp van een gespleten 

 bamboe, in Bantam na doopen in water. Op Madoera wordt 

 echter ook de onsterke onderhuid, na verwijdering van het vezelig 

 bladmoes, gebruikt als inslag voor agël-weefsel. 



Haar voornaamste toepassing vindt de agël als grondstof voor 

 het weven van zeer dunne matten. Die welke over geheel Zuid- 

 Celebes voor locaal gebruik en op Boeton en in Mandar ook 

 voor den uitvoer worden vervaardigd, zijn bekend onder den 

 Karoro. uaam vau karoro. De versch bereide agël wordt daartoe in één 

 enkele bewerking verdeeld in 3 mM. breede strooken door een 

 mesje door het + 2 cM. breede lint te vlechten en door te 

 halen. Deze strookjes worden aan elkaar geknoopt en de daardoor 

 verkregen draad gebruikt voor schering en voor inslag. Ter wille 

 van de sterkte wordt soms begonnen met papas. 



Naar haar bewerking laat de karoro zich onderscheiden in 

 fijn, middelsoort en grof. De fijne soort van Boeton is hoogstens 

 10 M. lang en ongeveer 85 cM. breed ; de prijs varieert te Moena 

 tusschen 10 en 12 gulden per kodi (20 rollen) en te Makassar 

 tusschen 18 en 22 gulden. De het veelvuldigst geweven wordende 

 middelsoort is soms 14 M lang bij een breedte van 85 cM. ; de 

 prijzen te Moena en te Makassar zijn respectievelijk 8 — 12 gulden 

 en 15 — 20 gulden. De grovere soorten hebben een lengte van 6 — 9 

 M. en kosten te Moena 3 a 4'/2 gulden en te Makassar hoogstens 

 6 gulden per kodi. De beste karoro van Mandar is afkomstig 

 van de kampoeng Nepoe en kost per kodi 25 a 30 gulden: de 

 afmetingen daarvan zijn gemiddeld 10 X 1 M. 



De karoro is het materiaal waaruit de zeilen van de op Cele- 

 bes thuishoorende prauwen worden vervaardigd. Zij zijn licht, 

 buigzaam, bestand tegen zeewater en zeer goedkoop. Ook op de 

 havenplaatsen op Java, bijv. Batavia, zijn deze weefsels in constant 

 gebruik bij de prauwvaart; men noemt die daar kadoet. 



Voor oeconomische gegevens betreffende de agëlindustrie in 

 Zuid-Celebes, zie nog: Nota betreffende den Koeal of Gëbangpalm, 



