44 21. PALMAE. 



dan 2' 2 M lang, op Boeton gewoonlijk echter zeer smal. De prijs 

 varieert te Boeton en Mandar tusschen '/2 en 1 gulden per kodi. 

 (Nota V. A. V. Saemsfoort). 



Kadjangs. Kadjang-matten in het algemeen ') worden gebruikt voor het 



afdekken van waren, zoo bij vervoer te water als te land, voor 

 het garneeren van scheepsruimen, als voering voor krandjang's e. d. 

 De volwassen bladeren worden ook wel gebruikt voor het ver- 

 vaardigen van atap, doch deze is niet duurzaam. 



Biadsteicn. De bladstclcn worden, na in tweeën gesneden (waarbij tegelijker- 

 tijd het hart wordt verwijderd) en geweekt te zijn, zoolang geklopt, tot 

 de vezels vrij komen te liggen. Daarvan wordt een grove touwsoort 

 gedraaid, o.a, in gebruik aan boord van de kleinere Makassaarsche 

 vaartuigen. Op de Philippijnen worden uit de vezels der stelen 

 van den Buri-palm zeer fijne hoeden gevlochten ^). 



Bij de Makassaren heet een aftreksel van de stelen de kracht 

 te bezitten om toovermiddelen onschadelijk te maken; in tijden 

 van cholera worden daarom bij hen algemeen eenige stukken in 

 putten en watervaten geplaatst. Eeinige geneeskracht schijnen 

 zij werkelijk te bezitten, zegt Van Affelen van Saemsfoort, want 

 een afkooksel er van wordt, naar men beweert met succes, 

 gegeven aan droezige paarden. Als iemand gegeten heeft van 

 eenige schadelijke visschen, krabben of kampernoeliën — aldus 

 Rumphius — dan moet men een stuk van den bladsteel in water 

 kneuzen, 't sap daaruit persen en 't zelve den patiënt te drinken 

 geven, en hij za! genezen zoodra hij aan 't braken raakt. Men 

 neemt ook bij gebrek aan versche bladstelen een mat van des- 

 zelfs bladeren gevlochten, en die kneedt men zoolang in 't water, 

 totdat hetzelve schuimt en geeft het zoo den patiënt te drinken. 

 Uit dezelfde bron is de volgende mededeeling. Tusschen den 

 oorsprong der bladstelen vindt men, in kleiner hoeveelheid en ook 

 minder in kwaliteit dan bij de Arenga saccharifera, een weeke en 



Zwam. teere substantie, als gebrand tonder, 't welk men baroek (zwam) 



noemt en bekwaam is om er vaartuigen mee te breeuwen. 



Vruchten. Dc jougc vruchtcu wordcu gestampt en als bedwelmingsmiddel 



der visschen in de rivieren geworpen. Half rijpe vruchten, welke nog 

 niet hard en wit van binnen zijn, zijn aangenaam om rauw te eten 



Zaden. CU om rocdjak daarvan te maken. Van de rijpe zaden worden bid- 



snoeren vervaardigd, die mettertijd zwart worden (Hasskarl). De 

 zaden van den Talipotpalm zijn bijna zoo hard als ivoor en wor- 

 den in Europa gebruikt voor het vervaardigen van knoopen. In 

 den (Eng. Indischen?) handel zijn zij bekend onder de namen bazar 

 batoe-, bajocrbet- of bajoer batocm-noiQn en een vrij belangrijke uit- 

 voer vindt plaats van Bombay (Watt, Commercial Products, bl. 429). 



') Zie onder Metroxylon. 



') De Buri-palm levert in de Philippijnen drie verschillende materialen 

 voor het vlechten van hoeden. Het meest algemeen is daar het gebruik van 

 het bladweefsel; als regel worden daarvan slechts goedkoope hoeden gemaakt. 

 De gespleten biadnerven van de nog niet geopende bladeren zijn de grond- 

 stof zoowel van fijne ais van grove hoeden, in de derde plaats vervaardigt 

 men van de vezelbundels uit de stelen van de volwassen bladeren fijne dure 

 hoeden, ook voor den uitvoer. Men zie Philippine Journal of Science. C.-191 1 

 bl. 113. 



