50 21. PALMAE. 



(de 3- of 6- puntige tropongs), doozen en matten worden vervaar- 

 digd. De oude bladeren worden o. a. in Lemongan gebruikt. Deze 

 worden een half uurtje in de zon gelegd, om ze lenig en buigzaam 

 te maken, de nerven verwijderd en de vinnen in reepen verdeeld, die 

 dan tot vlechten gereed zijn. In Weefkunst van dezelfde schrijvers 

 (bl. 26) wordt medegedeeld, dat lontarblad ook dient als grond- 

 stof voor het weven. Op Ceram, de Tenimber eilanden en Nieuw- 

 Guinea neemt men de nog jonge lontarbladeren, ontdoet deze van 

 de nerven en splijt ze met een mes tot dunne reepjes, die dan 

 aan elkaar worden geknoopt. 



Bij het Imp. Institute — Bulletin 1912 bl. 377 — werden de 

 bladeren bruikbaar bevonden als grondstof voor de papierfabrikatie. 

 Dr. W. G. Boorsma deelde mij mede, dat de bladeren de repu- 

 tatie hebben, inwendig gebruikt, de melkafscheiding te bevorderen. 

 Vezels, uitde Rumpliius maakt geen melding van het gebruik der vezels uit 

 Bladstelen, de bladstelcu, dat trouwens hier weinig om het lijf heeft. In Zuid- 

 Celebes worden de stelen van jonge lontarboomen (+ 4 M. hoog) 

 voorzichtig uit elkaar geklopt, de vezels gewasschen en met zand 

 gewreven, waarna ze worden gedroogd. Omtrent de in het mu- 

 seum aanwezige monsters uit Boni werd medegedeeld, dat zij ver- 

 kregen zijn door de stelen te roten. Vervolgens worden ze gesor- 

 teerd in zwart, bruin en wit en met een mesje geschraapt, waar- 

 bij tevens de te dikke vezels worden gespleten. Van deze 

 vezels worden o. a. in Maros, songko's — eigenaardige hoofddeksels 

 zonder rand — gevlochten, vaak doorweven met zilver- of goud- 

 draad en dan een waarde vertegenwoordigende van 15 — 75 

 gulden. 



Bereiding van Palmyra fibre of Bassine, sinds 1891 uitgevoerd 

 door Ceylon, heeft hier niet plaats, hoewel deze vezel op Java 

 is ontdekt geworden (zie: Van Dalfsen in „Rapport betreffende de 

 maatregelen in het belang van de inlandsche nijverheid" 11 — 309 

 (1904). Men gebruikt daartoe (Teysmannia 1892 bl. 830) alleen 

 den breeden voet van den bladsteel, die den stam als een scheede 

 omgeeft, niet den steel zelf. De eerste bewerking, bestaan- 

 de in het mechanisch afscheiden der vezels van het overige 

 weefsel, waartoe enkel houten hamers en water noodig zijn, 

 geschiedt op de plaats van inzameling zelf. De ruwe vezels wor- 

 den dan naar Colombo gezonden, om te worden gesorteerd, 

 gelijkgesneden, geverfd en geperst. Ofschoon speciaal de blad- 

 scheeden van oude bladeren noodig zijn, spreekt het vanzelf, dat 

 de inzamelaars ook de jonge bladeren niet sparen, waardoor de 

 boom tengevolge van de toegebrachte wonden ernstig nadeel on- 

 dervindt. Bassine is een vervangmiddel voor Bass (van Attalea). 

 Manlijke j^^t manlijke bloeisel, aldus vervolgt Rumph., bestaat uit eenige 



lange ronde staarten, bijkans schubachtig, gewoonlijk twee bij elkaar 

 hangende (zij komen ook voor in de kruin van de vrouwelijke 

 exemplaren) en zouden nergens toe dienstig zijn dan om vuur daar- 

 mede te houden in plaats van lont. Men treft ze echter aan bij de 

 medicijnverkoopers onder de namen van boewa/i lontar, kajoe laki, 

 kajoe lanang en te Semarang onder dien van wala (Vorderman. 

 Geneesmiddelen II). De verkoopsters te Batavia deelden mij mede, 

 dat zij gebruikt worden tegen ziekten der urinewegen. 



