BORASSUS. 51 



Eerst op 20 a 22-jarigen leeftijd vangt, volgens Rumphius, de 

 lontar aan vruchten te dragen. Deze groeien in trossen van 20 a 24 Vruchten. 

 stuks en hebben de grootte van een kinderhoofd, volwassen bruin- 

 zwart van kleur, oud geworden grauw. Onder het buitenste vel- 

 letje heeft men een voos en dradig vleesch, aan de jonge witachtig, 

 aan de volwassene geel en zoo sappig, dat men het uitzuigen kan, 

 doch vol fijne draden, bijna gelijk aan de mangga en evenals bij 

 de mangga, vastzittend aan de zaden. Aan de heel oude vruchten 

 wordt dit vleesch tot een harig werk, fijner dan klappervezel. Na 

 uitvoerig beschreven te hebben hoe op Ceylon en de kust van 

 Coromandel het gele sap uit de rijpe vruchten met water wordt 

 gekneed en ingedroogd tot een koek van kaasachtige consistentie, 

 poenafoe genoemd, zegt Rumphius dat de Makassaren het uitge- 

 perste sap in groote schotels gieten en daaronder wat rijstmeel 

 mengen, waarna zij daarvan allerlei kost maken. Het sterk aan 

 meloen herinnerende geurige sap wordt bij de Javanen gebruikt 

 voor een smakelijk gebak. 



In iedere vrucht vindt men drie zaden, zoo groot als een een- zaden. 

 denei. De schaal is dikker dan die van den klapper, doch in de 

 jonge vruchten zoo week dat men haar van boven met den vinger 

 kan doorboren. Daarin vindt men dan een week en waterig pit 

 met een weinig koel water, 't welk men tezamen kan opslobberen 

 gelijk het liplap van den klapper, doch beter van smaak. Aan de 

 ouden wordt de schaal der zaden beenhard, evenals de inhoud, 

 die dan ook half doorschijnend is en blauwachtig '). Evenals 

 dat het geval is in Eng. Indië worden door de Makassaren deze 

 bijkans onbreekbare zaden in kuilen, met aarde afgedekt, tot kie- 

 men gebracht. In den regentijd schieten die pitten lange witte 

 scheuten uit, nauwelijks een vinger dik en omtrent een el lang, 

 welke tegen het eind van den regentijd worden uitgegraven en 

 gebraden of gekookt gegeten; gedroogd heeten zij oedjil. In die 

 pitten, die niet wel uitschieten, vindt men ook een zachte en lekkere 

 substantie, gelijkend op palmiet (Rumph.). 



In het Museum. 



Mus. No. 5058 Siwalan-suiker— Soemenap— Res. .Wadoera. 



„ „ 4174 Jonge siwalan-bladeren als vlechtmateriaal— Grise 



—Res: Soerabaja. 



a. Bladstrooken, voor vlechten gereed. 



b. Aangevangen vlechtwerk (sierlijk hoofddeksel 

 waarmede ter plaatse de bruiden worden getooid). 



„ „ 4102 a. Vlechtmateriaal van Soemenap— Res. Madoera. 



b. Mat van Siwalan-bladstrooken. Herkomst a.v. 



„ „ 3864 Vezels uit den bladsteel— Afkomstig uit een om- 



streeks 1883 bij 'sLands Plantentuin bijeenge- 

 brachte collectie. 



„ „ 4334 Oera ta (oera = wortel of vezel), vezelmateriaal 



als voren, geschonken door den Ass. Res. Brau- 

 tigam te Pompanoewa, Boni— Celebes en Onderh. 



') Deze harde vruchtkern is volgens Pflanzer (1911— bl 545) niet bruikbaar 

 bevonden ter vervanging van plantaardig ivoor, in Journal d. Agr. tropicale 

 1912— bl. 125 wordt echter vermeld, dat uit Senegal uitvoer plaats heeft van 

 de zaden der daar voorkomende variëteit en dat die toepassing vinden in 

 de kuuhtdraaierij. 



