METROXYLON, 



63 



het geheele jaar door snijden, wanneer men slechts zorg draagt, 

 dat behalve de pijl, nog vijf bladeren aan den boom blijven. Ook 

 snijde men de bladeren niet te jong af, daar de atap van te 

 jonge bladeren zeer slecht is. De atap van den sagoboom duurt 

 volgens deze schrijvers 2 a 3 jaar. Onder atap is, zooals alge- 

 meen bekend, te verstaan de om een latje gebogen, half over 

 elkaar gelegde bladvinnen van een vederpalm — die van den 

 sago gelden als de allerbeste — welke, nog nat zijnde, met een 

 bamboe- of rotandraad worden gehecht. 



Deze bladeren vormen ook een zeer deugdelijk materiaal voor Kadjang 

 kadjang-matten, waarvan het vervaardigen en gebruik bereids is 

 beschreven bij de behandeling van Corypha Gebanga, Bi Het 

 maken van kadjang-matten geschiedt meest voor locaal gebruik; 

 in de nabijheid van Bandjermasin echter worden die matten op 

 grooter schaal vervaardigd en van die haven uitgevoerd naar Java 

 en Sumatra, voornamelijk naar eerstgenoemd eiland. De uitvoer 

 naar buiten het tolgebied is uit den aard der zaak van geringe 

 beteekenis en strekt ter voorziening in de behoefte van de 

 Straits-havens door daartoe gunstig gelegen streken. Volgens de 

 officieele uitvoerstatistiek bedroeg de waarde der uitgevoerde 

 atappen en kadjangmatten (in guldens): 



Welk deel hiervan op rekening van Metroxylon spec. div. is 

 te stellen, is niet na te gaan. 



Rumphius zegt, na uitvoerig over atap te hebben gehandeld, 

 dat meer dan twee groene bladeren niet tegelijk van den boom 

 kunnen worden genomen, zonder hem te schaden. Daarentegen 

 is het zeer gewenscht om de oude bladeren, de gaba-gaba, van eiadsteien. 

 den boom te trekken. De stelen dezer oude bladeren van min- 

 stens manshooge boomen, ook die vanzelf afgevallen zijn, nemen 

 in de Molukken bij den huisbouw enz. de plaats in, die elders 

 wordt vervuld door bamboe. De breede voet en de vinnen afge- 

 kapt zijnde, blijft een droge, gladde, bruingele, doornlooze, dikke 

 steel over van 20 a 24 voet lengte, aan de bovenzijde gootvor- 

 mig uitgehold, aan de onderzijde bol. Van deze stelen, op gelij- 

 ke lengte gekapt, maakt men wanden, zolderingen, heggen, vlot- 

 ten enz. Men spijkert ze met nagels van bamboe aan elkaar en 

 vormt daarmede zeer nette, goed sluitende wanden, die 7 a 8 jaren 

 duren en het zelfs 10 jaar uithouden, als ze goed droog staan. 

 Behalve als bouwmateriaal heeft men er allerlei nut van, zooals : 

 vervangmiddel van kurken, drijvers van vischnetten, fakkels, ver- 

 pakkingsmiddel voor tabak. De kisten of kratten, waarin de A:a/oe- 



