64 21. PALMAE. 



poeiih-oWe van Boeroe wordt uitgevoerd, zijn vervaardigd var 

 deze stelen. 



In de Zuider- en Oosterafdeeling van Borneo worden reepen var 

 de stelen met de gladde zijde omhoog, aan elkaar geregen en mei 

 rotan gezoomd. Deze rocmbia-matten Vv/orden alleen voor plaatselijl- 

 gebruik vervaardigd. Ook op Java ziet men ze in gebruik. Verde 

 heeft de schil der stelen nog een belangrijker toepassing; het ij 

 de grondstof van de Bmtenzorgsche matten, die een door den ge 

 heelen archipel bekend, uiterst goedkoop materiaal vormen voo 

 plafonds en het bekleeden van wanden van bilik-huizen, om d( 

 ongelijkheid van het bamboe-vlechtwerk aan het oog te onttrekken 

 Vroeger werden die matten ook zeer veel gebruikt als vloerbedek- 

 king, hoewel zij niet bijzonder sterk zijn, noch bestand tegen vocht 

 Daarentegen bezitten zij het voordeel, van niet door insecten — in- 

 clusief witte mieren — te worden aangetast. Daar echter de betert 

 huizen in hidië van tegelvloeren zijn voorzien, is het gebruil' 

 van matten in het algemeen als vloerbedekking sterk afgenomen 



De voet van den bladsteel, omstreeks 3 voet lang en 1 voe 

 breed, heeft van binnen een dikke, lederachtige huid, overeenko 

 mende ongeveer met de oepe pinang. (Zie Areca Catechu, L). 



Voor meerdere gegevens en bijzonderheden wordt verwezen naa 

 de in den tekst genoemde literatuur, speciaal het Sago-bulletin, waarir 

 een uitgebreide opgave voorkomt van de door den schrijver de 

 met goud bekroonde verhandeling geraagpleegde werken (bl. 67) 



Soorten. Er ziju verschillendc soorten van sagoboomen, die zich vat 



elkaar onderscheiden voornamelijk door de stekels en door df 

 vruchten (welke laatsten uit den aard der zaak in de sago-streker 

 niet vaak voorkomen, daar den boom niet de gelegenheid word 

 gelaten om vruchten te vormen). Vooralsnog is echter niet me 

 zekerheid uit te maken, in hoeverre die „soorten" inderdaa( 

 botanisch van elkaar afwijken en welke verschillen op rekening vai 

 standplaats en cultuur moeten worden gesteld. In alle sago-strekei 

 onderscheidt men de boomen practisch in gedoomde en onge 

 doomde. Te Buitenzorg — zeggen Scheffer en Holle — verkies 

 men de vermenigvuldiging door uitloopers, boven die door zaden 

 daar uit zaden veelal gedoomde planten voortkomen. 



De voorkeur, die aan gedoomde of ongedoornde sagoboomei 

 wordt gegeven, is verschillend. Hier wordt beweerd, dat de onge 

 doomde grooter opbrengst geeft, ginds het omgekeerde en prefereer 

 men den gedoomde bovendien, omdat de stekels een afdoendi 

 bescherming geven tegen wild gedierte, speciaal varkens. 



De botanische wetenschap heeft voornamelijk de indeeling ge 

 volgd van Rumphius, die berust, voorzoover de Indische sagoi 

 boomen betreft, op de onderscheiding, nog heden ten dage of 

 Ambon gemaakt. 



Metroxylon Rumphii, Mart. is de in de Molukken gewon» 

 soort, de S a g u s g e n u i n a van Rumphius, de Sago tocni of Laph 

 tocni (toeni beteekent „echt"), die het meest wordt geplant; d( 

 bladsteel is vooral aan den voet gewapend met menigvuldig! 

 overdwarsche rijen van rechte 1-4 cM. lange stekels. De sago ii 

 zeer goed en de bladeren leveren de beste atap. Van de kernei 



