114 21. PALMAE. 



toestand en de proefnemers achtten overtuigend bewezen, dat 

 men in de gemoetoe eindelijk de zoo lang gezochte vezelstof ter 

 bekleeding van ondeizeesche kabels had gevonden. Elders wordt 

 echter in het zelfde verslag gewezen op het nadeel, dat de ge- 

 moetoe den kabel te omvangrijk maakt en daarom voor lange 

 trajecten te veel ruimte in het kabelschip eischt. Dat deze proef- 

 nemingen zijn vervolgd, is mij niet gebleken. 



Bisschop Grevelink (bl. 739) zegt, dat het touw goede eigen- 

 schappen bezit om als staand want te dienen, dewijl het bestand 

 is tegen hitte en vocht. De zwaardere soorten van touwwerk 

 zijn echter uiterst moeilijk te hanteeren, en tot loopend touwwerk 

 is het volstrekt ongeschikt, omdat het stijf, stroef en stekelig is; 

 in rekbaarheid staat het volgens Bulletin Kol. Museum No. 1 

 bl. 18 zeer ver achter bij cocostouw. Bij de inlandsche prauw- 

 vaart is dit touw zeer veel in gebruik. 



Arènvezel is, zooals van verschillende zijden opgemerkt, uit- 

 muntend geschikt voor het vervaardigen van borstels. Op de 

 Vezeltentoonstelling te Soerabaja in 1911 was een inzending aan- 

 wezig, gedaan door O. Ligtermoet en Zn. te Rotterdam, die aan- 

 bood de vezels gehekeld en op lengte gesorteerd te koopen, cif 

 Rotterdam tegen prijzen van £ 12 tot £ 35 per ton (zie beneden 

 onder aanwezige monsters). 



In de uitvoerstatistiek van N. 1. wordt Indjoek voor het eerst in 

 1912 afzonderlijk vermeld; de uitvoer van Jav^ bedroeg in dat 

 jaar 31 tons. Gemoetoe wordt ook in beperkte hoeveelheid naar 

 Nederland uitgevoerd uit de residentie Menado. 



Uit de voornoemde stijve pijlen maken de Mooren hun schrijf- 

 pennen. (Rumph.) 

 Zwam. Aan het onderste deel van dat geweef en de bladstelen, vindt 



men nog een andere weeke en teere substantie, dewelke zeer 

 sponsachtig, droog en licht is, zijnde in drieërlei kleur, wit, lever- 

 kleurig en zwartachtig; deze wordt gewoonlijk baroek genoemd 

 en gebruikt tot het breeuwen van vaartuigen of tot tonder. Men 

 neemt voor dit laatste doel de öaroe/c van drieërlei kleur, gelijk zij 

 onder elkaar groeit, zuivert haar van de stoppels, wascht haar in 

 het sap uit de stelen van Globba Baccifera (?) en droogt haar 

 daarna in de zon. Anderen wrijven ook de schoongemaakte baroek 

 met de asch van de bladeren van Mallotus moluccana, Miiell. Ar^ii[. 

 of lagoendi (Vitex trifolia, L). (Zie ook Durio Zibethinus, Miirr, 

 doerian-schühn). (Rumph.) De hier bedoelde substantie is in 

 de officieele uitvoerstatistiek opgenomen onder den naam van 

 „Zwam"; zij wordt tot een hoeveelheid van 60 a 75 ton per jaar 

 uitgevoerd van Cheribon naar Singapore. In eerstgenoemde plaats 

 wordt zij verhandeld tot den prijs van ca / 10.— per picol. 

 Bloemen. Volgens Dc Clercq zouden de bloemen wel als groente worden 

 gegeten. Zie voorts sapwinning. 

 vruchttrossen. ' Tusschen deu oorsprong der bladeren, uit de kruin, groeit een 

 scheede welke, gebarsten zijnde, te voorschijn brengt vele circa 3 

 voet lange stelen, die, te zamen aan een dikker steel hangende, alle 

 dicht bezet zijn met ronde knoppen, zoo groot als een mispel, 

 jong blauwgroen, rijp geelachtig bruin. Somtijds hangen er 4 of 5 

 van deze trossen, die elk zoo zwaar zijn, dat een man er genoeg 



