ARECA-ELAEIS. 125 



gezocht voor het huisaltaar; de zaden worden gebruikt ter ver- zadcn. 

 vanging van pinang, doch zelden, daar zij betrekkelijk duur 

 zijn. 



In het Museum. 



Mus. No. 1042 a) Vruchten op formol— Pasar Buitenzorg. 

 b) Zaden. 



Elaeis guineensis, Jacq. 



Volksnamen, Soend: Salak minjak—]^\: Klapa sèwoe. 

 In zijn „Aanteekeningen over de in den Cultuurtuin te Tjikeumeuh 'nvocr. 

 gekweekte gewassen deelt Van Romburgh mede, dat de /^///A'rt^z/?- 

 sche oliepalm in 1848 op Java werd ingevoerd en sinds 1854 door 

 's Lands Plantentuin te Buitenzorg over Indië is verspreid. Onder 

 meer werd onder Teysmann's leiding een aanplant gemaakt in 

 Banjoemas. De bevolking scheen aanvankelijk wel met deze 

 cultuurplant ingenomen, waarschijnlijk omdat de cultuur gemakkelijk 

 is en de boom spoedig— op sommige plaatsen reeds op vierjarigen 

 leeftijd ~ vruchten geeft. In den Cultuurtuin echter droegen ze eerst 

 in het 7e jaar; zij hadden toen een hoogte van gemiddeld 5 M. 

 bereikt. Van de 75 boomen droegen er slechts 64; de opbrengst 

 aan olie uit het vruchtvleesch bedroeg 55 Liter. 



De cultuur heeft plaats als volgt: De zaden worden op open cuituur. 

 kweekbedden 30 cM. van elkaar '/a— 1 cM. diep in den grond 

 gedrukt. Wanneer de jonge plantjes 3 of 4 bladeren hebben, worden 

 ze met een groote aardkluit in plantkuilen op 9 M van elkaar 

 uitgeplant. Als de boomen beginnen te dragen, moet men den 

 aanplant tegen honden en kraaien beschermen. 



De bereiding van het vet kan als volgt geschieden. Men legt BercidinK- 

 de rijpe trossen op een koele plaats gedurende 2 a 3 dagen en 

 klopt ze dan, totdat de vruchten loslaten. Deze worden gestoomd 

 totdat de bast er afvalt. De bast en het vruchtvleesch worden 

 verzameld, opnieuw gestoomd en tusschen twee met steenen 

 bezwaarde planken geperst. Een betere methode is de vruchten 

 te koken totdat ze week zijn, de massa te stampen, te kneden 

 met de handen en daarbij de pitten en schillen te verwijderen, 

 het overblijvende met water te koken en de bij bekoeling boven- 

 drijvende olie voorzichtig af te scheppen. 



Tot zoover Van Romburgh. Thans worden in V/est Afrika voor 

 het bereiden van de olie machines gebezigd, die oeconomischer 

 werken. 



Bij een in 1911 door mij ingesteld onderzoek naar de resultaten, 

 verkregen met de in de laatste jaren door het Landbouw-depar- 

 tement verstrekte zaden van den oliepalm, bleek dat deze vrij 

 algemeen als sierplant, niet echter met een oeconomisch doel wordt 

 gekweekt. Om welke redenen deze aanvankelijk veel belovende 

 cultuur niet tot ontwikkeling is gekomen, is mij niet bekend. 

 Voor Java zou men zulks kunnen verklaren uit de vlucht, die 

 de cultuur van den inheemschen klapper heeft genomen. Het 

 schijnt toch, dat de Cocos en de Elaeis in groeivoorwaarden cocos-Eiacis. 

 zoodanig verschillen, dat er plaats is voor slechts een van beiden. 

 Zoo vermeldt Preuss (Verhandlungen des Kolonial Wirtschaft- 

 lichen Komitees Nov. 1908 bl. 26), dat in Kamerun de Elaeis 



