126 21. PALMAE. 



gemiddeld per jaar voortbrengt 10 vriichttrosseii van 10 KG. 

 elk. Elke tros levert den neger + 730 gram olie en l'/a KG. 

 palmkernen, dus per jaar 7.3 Kg. olie en 15 KG. kernen, ter 

 waarde van 7 Mark. De Cocospalm daarentegen brengt daar 

 slechts 3 Mark aan producten op '). Op CeyUm heeft men het 

 tegenovergestelde ervaren; daar is van 1880 — 1886 met den 

 Elaeis geëxperimenteerd, doch aldaar kon üczc niet in concur- 

 rentie treden met den klapper (Tropical Agriculturist dl. 28— 1907 

 bl. 351). 



Hierin ligt echter geen verklaring van het feit, dat ook op 

 Suniatra de Elaeis-cultuur niet tot ontwikkeling is gekomen. 

 Gramberg deelt in het Tijdschrift voor Nijverh. en Landb. in Ned. 

 Indië (dh 10— 1864 -bl.238) mede, dat in 1859 de Regeering 

 last gaf een proef met den oliepalm te nemen in streken, waar 

 de klapper minder goed wil tieren, om te voorkomen, dat de 

 klappercultuur zou worden verwaarloosd of verdrongen . De keuze 

 viel op de residentie Palembang, waar de klapper niet al te best 

 gedijt en de bodem zich, naar G's oordeel, voortreffelijk voor 

 den oliepalm leent. De proef werd genomen te Moeara Enim en 

 wordt geslaagd genoemd. Hier kan de oorzaak niet worden gezocht 

 in de klappercultuur, daar die, evenals voorheen, in Palembang 

 van geen beteekenis is. 



De belangstelling voor den oliepalm is echter in 1911 in Ned. 

 Indië herleefd. Talrijk zijn de in dat jaar ontstane plannen om op 

 groote schaal Elaeis te planten, ook op Java. In hoever deze met 

 succes zullen kunnen worden uitgevoerd, zal de toekomst leeren ; 

 in Siak is bereids een aanvang gemaakt. Het is inderdaad niet onmo- 

 gelijk, dat in sommige streken van Ned. Indië de oliepalm wel goede 

 resultaten kan opleveren en dat men de geschiktheid van den archi- 

 pel voor dit gewas niet uitsluitend mag beoordeelen naar de armoe- 

 dige, geen of weinig vruchten voortbrengende exemplaren, die men 

 vaak op Java aantreft, doch het is zeer noodzakelijk te achten, 

 dat het steken van kapitaal in deze cultuur wordt voorafgegaan 

 door het maken van proefaanplantingen op de plaats zelf, ten- 

 einde de geschiktheid van bodem en klimaat te bewijzen. 

 Overigens acht ik het nuttig het oordeel van een Amerikaan 

 (O. W. Barrett van het Philippijnsche Landbouwdepartement) 

 weer te geven, in Philippine Agricultural Review 1912 bl. 331 

 zegt deze, dat de oliepalm-industrie in Tropisch West-Afrika een 

 nieuw tijdperk is ingetreden door de invoering van verbeterde 

 werkwijzen en machines. Men zegt, dat het achterland van 

 Liberia een practisch ongelimiteerd aantal oliepalmen herbergt, doch 

 door gebrek aan transportmiddelen tot heden niet in exploitatie 

 is gebracht en het lijkt hem onverstandig toe om waardevol land 

 te beplanten met een gewas, dat niet meer eischt dan een paar 

 spoorwegen van Sierra Leone naar den Congo om het aanbod 

 zoodanig op te voeren, dat een aanzienlijke prijsdaling niet kan 

 uitblijven. Dit advies wordt gegeven, niettegenstaande in Manila 



') Men vergelijke deze opbrengst — die men bij andere schrijvers bevestigd 

 vindt, ai zijn de cijfers als gemiddelde misschien wel u'at hoog — met Van 

 Rumburgh's opbrengst-cijfers nit den Cnltunrtuin. 



