ATTALEA — COCOS. 129 



phius, waarmede het Amboinsch Kruid-boek opent, slaagt vol- 

 gens De Bie (Tijdschr. van het B.B. 1895 bl. 327) het best 

 in de kuststreken; tusschen 1500 en 2300 voet wil hij nog wel 

 groeien, maar geeft met het toenemen van de hoogte minder 

 product. Op 2300—3000 voet beginnen de klappers schaars 

 te worden en boven 3000 voet wil hij niet goed meer 

 gedijen. 



Een aftreksel van de wortels in water wordt volgens Rumphius worteis. 

 gedronken in de koorts en den rooden loop die uit scherpte 

 des bloeds voorkomt. Op Java wordt akar klapa idjo als diure- 

 ticum gebruikt, In Hasskarl's Nut vond ik aangeteekend, dat 

 de wortel soms in plaats van pinang bij de sirih wordt gekauwd, 

 en dat van de dunne vezels korfjes worden gevlochten. 



Onder de grauwe huid vindt men een hard, hoornachtig hout. Hout. 

 met zwartachtige en korte draden in de lengte doorregen, 't 

 welk omtrent den wortel zoo hard is, dat de bijlen daar van uit- 

 springen, als men niet wat schuin daarop kapt. Dit harde hout 

 is omtrent 3 of 4 vingers dik, daarna wordt het naar binnen toe 

 allengs weeker, zijnde de rest niets dan broos merg. In zoodanige 

 landen, waar het bouwhout niet veel te krijgen is, maakt men 

 posten, sparren en latten tot de gemeene huizen van dit hout 

 (Rumph.). Men vindt dit hout vaak vermeld onder den naam 

 Porcupine wood. Daargelaten het nut voor plaatselijk gebruik, heeft 

 het, evenals andere palmenhoutsoorten, alleen eenige waarde 

 voor het vervaardigen van snuisterijen. Op de Europeesche markt 

 is het niet bekend. 



De Bie (bl. 326) zegt, dat uit den klapper, die geen vruchten sago. 

 meer voortbrengt, sago kan worden gewonnen op dezelfde wijze 

 als uit Arenga saccharifera, Labill, doch dit eischt bevestiging. 



Het tappen van palmsap uit den klapper geschiedt als volgt, paimwijn. 

 Als de bloemstengel één maand oud is, wordt hij met klapper- 

 blad stevig omwikkeld en van den top een stukje ter lengte van 

 1 cM. afgesneden. Vervolgens wordt het uiteinde met een dikken 

 slok van een voet lengte zachtjes beklopt, totdat de bloemen 

 gekneusd zijn en dan het beklopte deel weer in een stuk jong 

 blad gewikkeld. Deze handeling wordt een paar dagen achter- 

 een herhaald en de stengel lederen dag omgebogen. Na eenige 

 dagen kan het inzamelen aanvangen (Kawilarang, de Klapper — 

 1913). Minder duidelijk is de beschrijving van een klaarblijkelijk 

 meer omslachtige voorbereiding, in Kokospalm-bulletin bl. 101. 

 Daar wordt gezegd, dat elke bloemtros 30 a 35 dagen pro- 

 duceert. 



Het tappen van klapperboomen gedurende eenigen tijd wordt 

 wel geacht gunstig te zijn voor de vruchtdracht in latere jaren. 

 Het vindt plaats vooral in Midden-Java, meer in het bijzonder 

 in streken waar de vruchtdracht, uit hoofde van hooge ligging, 

 afneemt. 



Het indampen van het sap tot klappersuiker geschiedt op de- 

 zelfde wijze als beschreven voor den aren. Opbrengstcijfers in 

 standaardmaten zijn mij niet bekend en cijfers omtrent de grootte 

 der suikerproductie ontbreken. 



De paimwijn, zegt Rumphius, wordt versch gedronken óf inge- 



