132 21. PALMAE. 



ii.l. evenals op Java door stampen, in de plaats van een kort- 

 stondig weeken van de basten in zoet water, treedt echter daar 

 veeltijds een soort van roten in brak water. (Tijdschrift voor 

 Nijverheid en Landbouw in Ned. Ind. dl. 44— 1892— bl. 109 en 

 Jaarboek van het Departement van Landbouw 1905 bl. 17). De 

 schillen worden neergelegd in 1 a l'/2 M- diepe kuilen in de 

 modder in „backwaters", d.z. reservoirs of kanalen, gelegen aan 

 rivieren of langs de kust, doch van deze door een dam tot op 

 zekere hoogte gescheiden, zoodat bij vloed het water over den 

 dam stroomt en bij eb gedeeltelijk weer wegvloeit Het water wordt 

 dus voortdurend ververscht; in stilstaand water wordt de vezel 

 nimmer goed. De putten worden voorzien van een laag zeezand, 

 waarop de schillen worden opgestapeld en met zeezand afgedekt 

 (rivierzand is onbruikbaar). In die putten moeten de schillen min- 

 stens 6 maanden tot 12 maanden toe en zelfs langer, blijven ; het 

 uithalen dient te geschieden in den tijd dat het water zoet is, om te 

 voorkomen dat men „zoutwatergaren'' krijgt, dat bij vochtige weers- 

 gesteldheid water uit den dampkring aantrekt en dan verkleurt. 

 Door dit weeken wordt het afscheiden van de vezel — dat ins- 

 gelijks geschiedt door beuken— vergemakkelijkt. Door de opkoopers 

 wordt de vezel gesorteerd op kleur; verreweg het meeste garen 

 wordt uit de hand gedraaid. 



in Teysmannia 1900 bl. 128 zegt Wigman, dat pogingen, om de 

 vezel door Inlanders in daghuur onder toezicht van Europeanen 

 te doen verwerken, niet loonend zijn gebleken. Het vervaardigen 

 van garen en touw is in het Zuid— Westen van Ceylon een soort 

 huisvlijt, waaraan vrouwen en kinderen deelnemen. Bij deze bewer- 

 king wordt heel wat van de huid van handen en voeten gevergd. 

 De verdiensten zijn gering en, voegen wij hier nog bij, aldus \Vig- 

 man, het onaangename van het wonden van de huid van vingers 

 en teenen, waarvan ongeoefenden natuurlijk den meesten last heb- 

 ben, dan is het begrijpelijk, dat bij ons het vervaardigen van koord 

 en touw van klappervezels wel niet zoo spoedig populair zal 

 worden. 



De kwaliteit der vezels is afhankelijk van de variëteit der klap- 

 pers en het stadium van rijpheid der vrucht. Te jonge vruchten 

 leveren onsterke vezel en zeer rijpe geven ruwe, harde vezel. 

 Tegen bleeken is klappervezel niet bestand. 



Op de Vezeltentoonstelling te Soerabaja was door de firma 

 Lindeteves-Stokvis een reeks werktuigen ingezonden, fabrikaat Th, 

 Larmuth & Co. te Manchester, voor het afscheiden en verwerken 

 van klappervezels. Een verslag omtrent de met die machines ge- 

 nomen proeven is nog niet gepubliceerd, doch schrijver dezes kwam 

 onder den indruk, dat de ontvezelmachiiies een te geringe hoeveel- 

 heid product— gezien de geringe waarde daarvan afleverden, en 

 dat dit zelfde het geval was met de uit de hand gevoerde spinma- 

 chines. Een automatische spinmachine voor kokosvezel is nog niet 

 uitgevonden. Machines van ander fabrikaat, in Ned. Indië beproefd, 

 gaven insgelijks een te gering rendement en tot heden zijn dan 

 ook de pogingen, hier klappervezel machinaal te bereiden en te 

 verwerken, mislukt. 

 Dop. Terugkeerende tot Rumphius volgt nu de dop. Men laat dezen 



