COCOS — NIPA. 145 



Nipa fruticans, Thiinb. 



Volksnamen. Mal: Bobo, (Men) (Tern), Mp^/Zz— Bataksch: 

 Nipa — Soend : Daon — Jav : Boejoek, Daon — Mad : Bhoe- 

 njok — Mak : Nipa — Boeg : Nipa. 



Stamlooze vederpalm (de stam gewint op 't hoogste niet meer 

 dan de lengte van een man, doch wordt wel twee maal zoo dik 

 als de sagoboom, waar op hij wel gelijkt; nooit is hij echter door- 

 nig — Rnmphius 1-69), in uitgestrekte bosschen groeiend in de moe- 

 rassen aan de mondingen van de rivieren, die bij vloed door brak 

 water worden bedekt. 



Op Ternate en de Papoesche eilanden worden — volgens Rum- r-aimwijn. 

 phius — de vruchttrossen (niet de bloemtrossen) afgesneden eer 

 de vruchten oud zijn en getapt. De smaak van dezen palmwijn 

 is brak. ') 



In de Philippijnen wordt van het winnen van palmwijn uit den 

 nipa voor de bereiding van alcohol veel werk gemaakt. Aan het 

 Ph. Journal of Science, 1911 bl. 99 e. v. ontleent Prinsen Geer- 

 ligs een omstandige beschrijving, gepubliceerd in de Ind. Mercuur 

 van 19-12-11 bl. 1114. De nipa exploitatie's zijn daar verdeeld 

 in afdeelingen, ieder van een hectare groot, die 700—800 pro- 

 duceerende boomen bevatten en door een of twee man worden 

 verzorgd. De boom wordt op vijfjarigen leeftijd voor het eerst 

 aangetapt. Wanneer de vrucht juist is gevormd snijdt men haar 

 vlak boven haar aanhechtingsplaats af en ververscht de wond le- 

 deren dag door een schijfje van den steel af te snijden. Wan- 

 neer een plant twee vruchtstelen draagt, snijdt men er een geheel 

 af en tapt alleen den overgeblevene. Men neemt aan dat een boom 

 vijftig en meer jaar suikerhoudend sap kan opleveren en ziet van 

 het tappen geen nadeeligen invloed. Het tappen is afhankelijk 

 van de weersgesteldheid en de "campagne" duurt 6 maanden. 

 Men weet het echter in sommige gevallen zoodanig in te richten, 

 dat het geheele jaar door kan worden getapt. Het sap wordt op- 

 gevangen in bamboe-kokers, die niet gereinigd of berookt zijn en 

 overgegoten worden in kano's voor het vervoer naar de distilleer- 

 derij. De opbrengt wordt berekend op ca 0.6 L. per boom en 

 per dag of 43 L. per boom en per jaar. De onderzoeker, Gibbs, suiker, 

 nam proeven met het opvangen van het sap in met kalkmelk 

 bestreken bamboe-kokers, waardoor het 't transport naar een cen- 

 trale werkplaats bleek te kunnen verdragen. Het gelukte hem om 

 zonder veel moeite daaruit mooie witte suiker te maken en Gibbs 

 meent in uitzicht te mogen stellen, dat een stuk nipa-moeras, on- 

 der cultuur gebracht (2000 boomen per H. A.), dezelfde hoeveel- 



'). Rumpliiiis voegt daaraan toe dat de palmwijn afkomstig van boomen, 

 die wat verder van het zeestrand groeien, beter is, doch toch altijd lafzoet. 

 Deze mededeeling, die toch bezwaarlijk juist kan zijn, is door latere schrij- 

 vers gecommentarieerd, waarbij "brak" is opgevat in de beteekenis van zoiit- 

 zoet. In het Tijdschrift v. N. & L. in N. l.'dl. 75—1907 bl . 573, niet di- 

 rect of indirect ontleend a.in Rumpliius, wordt gezegd dat het pas getapte 

 palnisap is een flanw, helder vocht, dat echter na eenigen tijd te zijn be- 

 waard, verandert in een troebelen bedwelmenden drank met een zunraclitig 

 bitteren smaak. De da.nriiit gestookte arak wordt genoemd: walgelijk met 

 zuren reuk. 



