ALOCASIA — COLOCASIA. 157 



woon moeskruid, door den geheelen archipel aangeplant, in het bij- 

 zonder in het oostelijk deel . Het heeft een dikken'wortel, óf flesch- 

 vorming, beneden het dikste, doch eindigende in een stompe spits 

 en korten krommen hoofdwortel, óf bolvorming, als een raap, van 

 onderen evenzeer uitloopende in een spits. Die wortel is gewoon- 

 lijk een hand lang en vijf vingers breed. Van buiten is hij bruin, 

 verdeeld in donkere leden en bezet met spitse knobbels, 't welk 

 zijn de uitloopers, waarmee men hem voortplant. Van binnen 

 is hij droog en verschillend van kleur. De ronden zijn minder 

 harig dan de langen. 



Het uitplanten geschiedt op Ambon tegen den regentijd en na cuituur. 

 vier maanden heeft men rijpe wortels, die men uitgraaft en op- 

 schuurt. Eenige planten laat men staan om uitloopers te krijgen 

 voor den volgenden planttijd. De Ambonneezen verkiezen voor 

 dit gewas vette bruine klei op hellend terrein, waar geen last 

 wordt ondervonden van grondwater. De uitloopers worden 3 voet 

 van elkaar gezet en de aanplant dient goed onderhouden en ge- 

 wied te worden. Om groote knollen te verkrijgen, zegt Rumphius, 

 snijdt men een maand voor het einde van den regentijd de ste- 

 len en bladeren af. 



De op Java gecultiveerde vormen verschillen in cultuur- 

 eischen. De Bie (Inl. Land. 1-108) zegt, dat sommige variëteiten zich 

 alleen op sawahs, liefst zelfs op een bepaald moerassigen bodem, 

 andere weder op droge gronden laten verbouwen '). Er zijn 

 variëteiten die van 9 maanden tot een jaar behoeven, voordat zij 

 geoogst kunnen worden, terwijl andere reeds in de 4e of 5e maand 

 volgroeid zijn. 



Wordt op moerassig terrein een vluchtige dooreenwerking met 

 den op den kant geplaatsten patjoel of eene van een steel voor- 

 ziene plank voldoende geacht, op droge gronden moet de bodem 

 eens of meermalen omgespit worden, waarna men met den pa' 

 tjoel ruime plantgaten maakt. Als plantmateriaal bezigt men de 

 worteluitloopers, die vooraf van de wortels en het loof worden 

 ontdaan. Als de aanplant een maand oud is wordt gewied en deze 

 bewerking wordt 1 of 2 maanden later herhaald, waarbij te gelijker 

 tijd wordt aangeaard. 



Deze wortel, zegt Rumphius, is een algemeen voedsel in de wortei. 

 Oostersche kwartieren. Rauw kan men hem niet eten, want hij 

 veroorzaakt jeuk, de eene vorm echter veel meer dan de andere. 

 De gewone wijze van toebereiden is, dat zij worden ontdaan van 



') Van de Watcrkeladi, Caladium aquatile, N[a\. Keladi ajcr (een 

 bijzonder onbetrouwbare inlandsclie naam), Keladi babi, K. kand/uifi—AU . 

 Amb. Sahoe nakoer, die volgens Miqiiel een variëteit is van Colacasia anti- 

 quorum, zegt Rumphius (V-318), dat hij geen dikke wortels heeft, maar kleine 

 knobbels. Hij wordt onderscheiden in een landvorm en een watervorm ; deze 

 laatste is het minst scherp van de twee en wordt gebruikt als de andere 

 vormen van Colocasia, veel ook als varkensvoer. Als een medesoort noemt 

 hij de Keladi Soela of K. manis. waarvan de knol de grootte heeft van een 

 eendenei. Deze groeit in het wild en wonlt ook op Soela en naburige eil.ui- 

 den, op vochtige plaatsen gekweekt. De knol wordt niet geacht omdat hij 

 zoo klein is, doch de stelen en bladeren worden veel tot moeskruid gekookt, 

 daar zij niet scherp zijn. 



