ANANAS. 163 



ruimte krijgen, zoodat de aanplant ruim een jaar later wéér een 

 oogst levert en zoo vervolgens, in het geheel 4 of 5 jaar. Eerst 

 als de planten minder beginnen te produceeren en de vruchten 

 kleiner worden, gaat men over tot vernieuwen van den aanplant. 



Te Sing.ipore worden na lederen oogst de worteluitloopers ver- 

 wijderd op 2 of 3 van de sterkste na. Bemesten heeft zelden 

 plaats; soms brengen de Chineezen wat koemest en gebrande 

 aarde in de tuinen, doch voor het inmaken moeten de vruchten 

 goedkoop zijn en de prijs gedoogt geen groote kosten van aan-, 

 koop en transport van mest. Men krijgt in de Straits dan ook ge-' 

 woonlijk niet meer dan 5000 vruchten per acre: de prijzen vari- 

 eeren aan de Singapoersche fabrieken sterk, doch als gemiddelde 

 was in 1904 aan te nemen 4 dollarcenten per stuk. De groote 

 oogst valt daar in Juni/Juli, kleinere in Febr. Maart en Nov Dec. 



Uit den aard der zaak komt de door Chineezen in den Riouw- 

 archipel gedreven ananascultuur overeen met de door Ridley voor 

 Singapore beschrevene. Op ons gebied is de cultuur achteruit- 

 gaand ; een te Tandjong Pinang bestaan hebbende conservenfa- 

 briek is sinds lang gesloten. In Mei 1905 werd van uit Riouw 

 bericht, dat de ananas-cultuur nog slechts voor de Afdeeling 

 Batam van eenige beteekenis was. Daar moet de aanplant om 

 de 7 of 8 jaar worden vernieuwd en die vernieuwing gaat aldaar 

 gepaard met een zware bemesting. 



Behalve een gering nut als pagerplant heeft de ananas alleen waar- 

 de als ooftvoortbrengster. Van de vezel uit de bladeren wordt zoo- vezelstof, 

 goed als geen partij getrokken. Reeds Rumphius (V-327) bericht, dat 

 uit de bladeren, meest van de wilde ananas, garen wordt gemaakt 

 grof en fijn. Men neemt, zegt hij, daartoe de langste bladeren, 

 droogt die eerst en laat ze dan in water roten, waarna men de 

 lange draden daaruit kan trekken. Deze worden met katoenen garen 

 getwijnd en geweven. Van de grofste maken de Makassaren en 

 Boegineezen regenrokken voor groote luiden, van de fijnste neus- 

 doeken. Dat die vezel hier nauwelijks bekend is, blijkt wel uit 

 hetgeen Jasper, & Pirngadie in „Weefkunst" (bl. 54) daarover 

 mededeelen. Terwijl deze auteurs bij andere vezelstoffen afdalen 

 tot de kleinste bijzonderheden, wordt door hen van ananas- 

 vezel niet anders vermeld, dan dat hier en daar door de bevol- 

 king de bladeren „tot witte mooie vezels worden geschraapt", 

 welke gewoonlijk alleen voor den slag van zweepen worden 

 gebruikt. Hasskarl's Nut (No. 715) zegt, dat die draden ten getale 

 van 2 of 4 tezamen met was worden bestreken en dienen voor 

 naaigaren. Een zeer bijzonder gebruik wordt van deze vezel 

 gemaakt in de Residentie Palembang: de controleur Christan 

 schreef, ter toelichting van een inzending uit Komering Oeloe op 

 de Vezeltentoonstelling te Soerabaja in 191 1, dat zij zwartgeverfd 

 als „tjamara" worden gebruikt. Reeds eerder had ik mij Ier pasar 

 Palembang voor een kleinigheid eenige van deze „haarvlechten" 

 aangeschaft. Het gebruik van ananas-vezels voor weefsels is hier 

 dus zonder twijfel zeer zeldzaam, in tegenstelling met de Phi- 

 lippijnen, waar — doch ook in slechts enkele districten — daaruit 

 prachtige stoffen worden vervaardigd. 



in Korte Berichten voor L. N. & H. van 1 — 4 '1 1 bl. 145 wordt 



