176 38. LILIACEAE. 



met pakoe tikoes (Filices), 8 dagen lang 's morgen en 's avonds 

 met een leegen maag gedronken, geneest volgens Rumphius go- 

 norrhee. 



Op Java is de Soedji als haagplant in gebruik, ook met het 

 Bladeren. Qog op de bladeren, waarvan het sap wordt gebruikt voor het 

 groenkleuren van gebak e.d. Van der Burg (de Voeding in N.I., 

 bl. 156) zegt, dat de gekneusde bladeren met water en sirihkalk 

 worden gemengd en vooral dienen om suikerwerk te kleuren. Van 

 dit kleurend vermogen vindt men ook bij Rumphius gewag gemaakt. 

 Hij merkt op, dat het sap uit de bladeren schoon groen is en ge- 

 schikt voor waterverf op papier. Sommige Javanen kleuren, zegt 

 hij, klapper- en ricinusolie groen, door de bladeren te wrijven en 

 te mengen onder de geraspte zaden, waar men olie uit koken wil. 

 Dezelfde deelt omtrent de bladeren nog het volgende mede. Ge- 

 kneed met het gewas Cassutha (?) verkrijgt men een sap, waar- 

 mede men, na het een nacht in den dauw te hebben laten staan, 

 het hoofd insmeert om lang en soepel hoofdhaar te verkrijgen. 

 De vrouwen mengen daaronder wat geraspte klapper. Alvorens 

 het uit te wasschen, laat men het een keer of twee opdrogen. 



Voorts worden beri-berilijders met de warmgemaakte bladeren 

 krachtig gewreven. 



Als inlandsche namen geeft Rumphius op : Mal : so^o^/( waarschijn- 

 lijk een verbastering van Soedji) — jav : Andong watoe, Seroe — 

 Amb : Welloeait abal — Ternate : Ngasi kolotidi. 



In het museum. 



Mus. No. 7045 Dracaena angustifolia, /?oxö.— Soedji— Buitenzorg. 



Asparagus officinalis, L. 



De asperge wordt op Java in de bergstreken geplant en is er 

 volstrekt geen zeldzame groente. Van der Burg toont in zijn Voe- 

 ding in Ni. een groote minachting voor de hier geteelde doch 

 klaarblijkelijk wordt er nu meer zorg aan besteed dan vroeger; 

 thans voldoet de hier geteelde asperge aan vrij hooge eischen. 



Bijzonderheden omtrent de cultuur, zooals die door de inlan- 

 ders wordt gedreven, zijn mij niet bekend; zij wordt in de Inl. 

 Landb. van De Bie niet genoemd. 



Asparagus spec. 



Een gansche reeks vdn Asparagussoorten wordt in N.1. geplant 

 ter wille van het fraaie loof. Een dezer draagt te Batavia den 

 klaarblijkelijk Chineeschen naam van Bèk hoen en is daar bij 

 Europeanen wel bekend onder dien van Cliristiisdoorn Van de 

 Wortels. vleezige wortels wordt door Chineesche vrouwen een manisan 

 gemaakt. 



Compleet materiaal van deze Bèk boen kwam overeen met de 

 in 's Lands Plantentuin onder XV KA LXIV b I gekweekte, nog 

 niet gedetermineerde Asparagus spec. 



Sanseviera zeylanica, Willd. 

 Volksnamen. Vul. Mal: Liduli boewaja. 

 Kruid, ca '/2 M. hoog, zeer opvallend door zijn fraaie, rechtop- 

 staande, witgevlekte, vleezige, zwaardvormige bladeren, vaak voor- 



