SMILAX — CRINUM. 179 



te vinden in Riwana. Deze schijnen echter even onbepaald te zijn 

 als de namen Tjanar en 7/<7/?a/' ö^/cor voor verschillende Smilax- 

 soorten in de Soendalanden. 



40. AMARYLLIDACEAE. 



Crinum asiaticiiin, L. 



Volksnamen. In vele talen: Bakocno — kW. Amb: Daoesa, 

 Nopoe, Riboea, Takaosa, Tapciisa, Tekabal — Boeroe: Re- 

 boet — Banda: Toevera. 



Kruid, de Radix toxicaria van Rumphius (Vi — 155), be- 

 bestaande uit een bol als het vi^itte deel van prei, met lange, 

 elkaar aan den voet omvattende, bladeren. Volgens Rumphius zijn 

 alle deelen van deze plant geschikt om een sterke braking op te 

 wekken en speciaal de wortels, zoowel versch als gedroogd, worteis. 

 werden in Compagnie's tijd door de soldaten gebruikt bij ver- 

 wonding door met het sap van Antiaris toxicaria, Lesch. vergif- 

 tigde pijlen. Men nam dan van de wortels, ook wel van den bol, 

 een mondvol, kauwde terdege en slikte het walgelijk smakende 

 sap in, terwijl de uitgekauwde harige massa op de wond werd 

 gebonden. Door de sterke daaropvolgende braking zou de kracht 

 van het gif gebroken worden. Men verkoos dit middel boven nog 

 minder smakelijke, omdat men meende dat het bepaaldelijk als 

 tegengif werkt. Tenminste, R. zegt, dat hetzelfde middel ook 

 werd toegepast tegen steken van venijnig gedierte of na het 

 nuttigen van schadelijke spijzen, in welk geval braken niet nood- 

 zakelijk behoefde te volgen. 



Den bol gebruikte men verder, in schijfjes gesneden en zacht boi. 

 verwarmd, om op de voetzolen te binden tegen scheuren en 

 zweren. 



Om zuchtige beenen en gezwollen handen te genezen beveelt 

 R. aan te nemen de breedste bladeren, die met klapperolie te Bladeren, 

 bestrijken en boven het vuur te laten verflensen; op die wijze 

 behandeld op de gezwollen ledematen gelegd, zouden zij het te 

 bestrijden euvel doen verdwijnen. 



Zij, die lijders aan Ambonsche pokken verplegen, zouden zich 

 — om gevrijwaard te zijn tegen besmetting — besmeren met een 

 bobori, gemaakt van rijstmeel, waaronder de vruchten of zaden vruchten en 



• • j ' zaden 



Zijn gewreven. 



Rumphius, die zeer uitvoerig is omtrent deze plant, geeft nog 

 verschillende andere toepassingen, o.a. dat het slijmachtig sap, 

 met een weinig water vermengd, het roest oplost van ijzeren 

 voorwerpen, die men een nacht daarin legt en zegt verder, dat 

 die planten, welke aan het strand wassen, het krachtigst werken. 

 Die welke meer landwaarts groeien in poelen en aan moerassige 

 oevers van rivieren en die uit de Ceramsche bergen, zijn minder 

 braakverwekkend en daarom voor sommige doeleinden beter. 



Onder de toepassingen, vermeld door Mevr. Kloppenburg, vindt 

 men niets terug van de krachtig werkende plant van Rumphius. 

 Men wrijft, zegt zij, met de gestampte bladeren van bakoenff 

 poetih om transpiratie op te wekken en legt ze, met klapperolie 

 bestreken, op de blaas bij belemmerde urineloozing. 



