CRINUM — AGAVE. 181 



afkomstig kruid, geplant ter wille van de heerlijk riekende bloemen, 

 die het sterkst geuren na zonsondergang. Het is de Amica 

 nocturna van Rumphius (V-285), die daarvan zegt, dat het van 

 Java als sierplant op Ambon is ingevoerd en wordt voortgeplant 

 door de zich aan den moederbol vormende kleine bollen. 



Onder den naam van Sëdëp malam is op Java algemeen ver- 

 krijgbaar een artikel, bestaande uit donker bruine, gedroogde, 

 doch slappe bloemdeelen; deze sëdëp malam wordt uit China 

 aangevoerd. Zij wordt gebruikt in pasteien en sommige gebakken 

 en is een onmisbaar bestanddeel van kimblo (een soort van Chi- 

 neesche groentesoep, die ook bij de Europeanen in Indië ingang 

 heeft gevonden). De botanische herkomst daarvan is onbekend: 

 Dr. Boorsma deelde mij mede, dat het waarschijnlijk wel de 

 bloemen zijn van een tot deze familie behoorende plant, doch 

 stellig niet die van Polianthes tuberosa. 



In het Museum. 



Mus. No. 1580 Aniaryllidacea (?) Sëdëp malam — Pasar Batavia. 



Agave cantala, Roxb. (A. vi vipara, L). 



Volksnamen. Mal: Nanas blanda, N. kosta, N. Sabrang — 



Mak. en Boeg: Pandang djawa. 



Welbekende vezel- en sierplant, gelijkende op een aloë, doch 

 van veel grooter afmetingen, waarvan het vaderland niet bekend 

 is, doch die niet — zooals met de andere belangrijke agavesoorten 

 het geval is— -wildgroeiend is aangetroffen in Amerika. Zij schijnt 

 door de Spanjaarden hier te zijn ingevoerd, wordt thans als vezel- 

 plant gecultiveerd op Java, de Philippijnen en ook in Britsch 

 Indië. 



Het is zonder twijfel deze plant, die door Rumphius (V-273) 

 is beschreven onder den naam van Aloë americana, door 

 Hasskarl als Agave Rumphii, Hasskl. Rumphius zegt ervan, 

 dat zij op Java en Makassar in het wild groeit, op Java onder den 

 naam van nanas boewaja. Behalve eenige twijfelachtige genees- 

 kundige toepassingen was hem reeds bekend, dat men uit de 

 bladeren grove draden weet te verkrijgen, dienstig voor visch- 

 lijnen. Hasskarl (Het Nut, No. 716) zegt, dat de bladeren worden 

 geschraapt tot er vezels uitkomen, die grover zijn dan die uit 

 ananas-bladeren, doch evenals ananas-vezels worden gebruikt 

 voor naaigaren. 



Rumphius' opgave, dat Agave cantala, /?oxö. op Java wildgroeiend 

 voorkomt, is niet juist. 



Op de Philippijnen levert zij de als Mö^w^)^ bekende vezelstof ; 

 op Java heet de daar geteelde vezel sinds het in 1911 te Soera- 

 baja gehouden Vezelcongres: Java-cantala. X^mirent den naam van 

 de agave, die deze vezel levert, heeft men op Java in dwaling 

 verkeerd, totdat op het Vezelcongres aan het licht kwam, dat de 

 daarvoor steeds gebruikte namen van Agave rigida var. elongata 

 en A. elongata onjuist zijn. In de oudere literatuur op Java be- 

 trekking hebbend, vindt men natuurlijk deze namen vermeld. 



Aan de tijdens het congres door Prof. Dewey verstrekte gege- 

 vens, openbaar gemaakt in Publicatie's van het Ned. Ind. Land- 

 bouw syndicaat No. 14— 1911, wordt omtrent Agave cantala, y?oxö. 



