MUSA. 197 



tol wat deze schrijvers noemen supplementaire tusschensteking, 

 dus bij wijze van versiering. 



De bladeren worden gebruikt als pakmateriaal: van de nerf ont- Bladeren. 

 daan en opgevouwen worden zij op de passars gebracht. Bijzon- 

 der geschikt daarvoor zijn de bladeren van pisang batoe, die spe- 

 ciaal voor de bladeren wordt aangeplant. Rumphius (V-135) deelt 

 mede, dat de bladeren van sommige verscheidenheden worden 

 gedroogd en gladgestreken en gebruikt als wikkelblad voor tabak. 

 Dit heeft nog plaats o.a. in de Padangsche Benedenlanden. 



De bladeren en bladstengels noemt Filet (No. 1 190) een geschikt 

 veevoeder; vooral geiten en paarden eten de jonge bladeren zeer 

 gaarne. Het sap der bladstelen geeft op de kleeren donkere, bijna Biadsteien. 

 zwarte, vlekken, die door wasschen moeilijk te verwijderen zijn. 

 Men gebruikt het daarom als merkinkt (Teysmannia 1896 bl. 312). 



Als de vruchten haar normale grootte hebben bereikt, snijdt men Bloemknop. 

 het zich aan het eind van den vruchtsteel bevindende hart, de 

 djantoeng, af en dat geeft bij sommige soorten bij behoorlijke be- 

 handeling een moes. dat geenszins te verachten is, meent Rum- 

 phius. Het gewone gebruik, dat van deze op de pasars te koop 

 aangeboden djantoeng's wordt gemaakt, is tot toebereiding van sa- 

 joers. Het hart van de pisang batoe wordt boven dat van andere 

 soorten verkozen . Met het sap daaruit wrijft men volgens de Clercq 

 (No. 2361) nieuw aardewerk in, om het zweeten tegen te gaan. 



De vrucht wordt bij de meeste variëteiten rauw, bij andere ge- vmcht. 

 kookt of gebakken gegeten. Ondanks de reeds langer dan een halve 

 eeuw aangewende pogingen om haar ook in anderen vorm in de 

 consumptie of industrie in te voeren, is men er nog niet in ge- 

 slaagd haar een blijvende plaats in den handel te verschaffen. 



Daar zijn in de eerste plaats de banaanvijgen, waarvan de be- Banaanvijgen. 

 reiding o.m. op Jamaica ernstig is beproefd. Eenig resultaat 

 nadat de eerste opwinding voorbij was, is daarmede nergens verkre- 

 gen en ook thans nog is volkomen juist wat het Koloniaal Museum 

 schreef in Bulletin No. 33 (1905) bl. 167 n.1. dat men sinds ja- 

 ren van banaanvijgen meer heeft gelezen dan gezien ; men roemt 

 het artikel overmatig en vergeet het. Aan de geschilde banaan 

 ontbreekt de natuurlijke „enveloppe" van dadels, vijgen enz. 

 en zoo ziet het er voor een delicatesse niet zoo appetijtelijk uit, 

 nog afgezien daarvan, dat genoemde vruchten, door hooger gehalte 

 aan kristallijne suikers en minder vezels, meer geschikt zijn voor 

 het drogen dan de banaan. Het is echter bekend, dat de te Amster- 

 dam aangevoerde banaanvijgen grif afnemers hebben gevonden, 

 bijna uitsluitend onder de Israëlieten. 



Sinds dien heeft de bereiding van dit conserf in Indië nogmaals 

 bijzonder de aandacht getrokken, door een in 1909 verschenen 

 consulair bericht uit Hamburg, doch zonder resultaat. In de No- 

 vember aflevering 1912 van „Der Pflanzer" wordt gezegd, dat 

 de pisangvijg weer in trek begint te komen. (Voor hoelang?) 



Eenige meerdere waardeering vinden banaanvijgen onder den 

 naam van pisang salei in Indië, waar vijgen een zeldzaam verkrijg- 

 bare delicatesse zijn. De bereiding daarvan wordt in het Jaarboekje 

 van de Vereeniging Ooftteelt 1901/2 bl. 62 door Boorsma als 

 volgt beschreven. De geschilde vruchten worden overlangs gehal- 



