202 45. MUSACEAE. 



Mus. No. 1979. Musa paradisiaca, L. var. sapientiini— Meel van pisang 

 Ilias — Pücwükcrto . 

 „ „ 1981. Musa paradisiaca, L. var. sapicntum— Meel van pisang 

 radja— Pücrwokerta . 

 „ 1976. Musa paradisiaca, L. var. sapicntum— Zetmeel van 



pisanji; anibon — Poerwokerta. 

 „ 1982. Musa paradisiacn, L. var. sapiciitum— Zetmeel van 



pisang soesoe— Poerwokerta. 

 „ 1980. Musa spec— Meel van pisang djanibe— Poerwokerta. 

 „ „ 1977. Musa spec. — Meel v;in pisang gaba— Poerwokerta. 

 „ „ 2ÜÜ1 . Musa spec— Meel van pisang gebjar— Poerwokerta. 



ÏVlusa textilis, Née. 



Vulksnameii. Vczel-pisang. op Java: Pisang (tjaoc) manila — 

 Noord-Celebes: Kofo, Walid. 



De Musa mindanauensis beschrijft Rumphius (V-139) als 

 een groote hooge pisang, meest zwart van buiten, ook wel groen of 

 witaclitig, in het wild groeiend op het tot de Philippijnen behoorende 

 eiland Mindanao en op Sangir, waar men uit de velletjes van den 

 stam dunne draden weet te snijden, o. m. gebruikt voor het weven 

 van stoffen, wegens hun koelte aangenaam om te dragen. 



Zoowel op de Philippijnen als op de eilanden der Sangirgroep 

 (men zie Jasper &. Pirngadie, Vlechtwerk bl. 55 e.v., vooral het 

 merkwaardige daar afgebeelde en beschreven vezelwinnings-instru- 

 ment) heeft het bereiden van manilahennep en het vervaardigen 

 van weefsels daaruit, standgehouden. In de Philippijnen is echter 

 mettertijd deze musa op groote schaal aangeplant en geëxploiteerd 

 geworden voor den uitvoer der vezel, die de harde touwvezel 

 bij uitnemendheid is geworden. Zooals de jute thans nog is de 

 specialiteit van sommige streken van Eng. Indië, zoo werd tot voor 

 kort de manila hennep beschouwd als de specialiteit der Philip- 

 pijnen en Bruck's zeer belangwekkende beschrijving van de vezel- 

 cultuur in N. 1. en de Philippijnen (Beihefte zum Tropenpflanzer, 

 Dec. 1912) geeft dan ook als zeer opmerkenswaardig feit, dat op 

 het Vezelcongres te Soerabaja in 191 1 voor het eerst is aangetoond 

 dat de cultuur van Musa textilis, Nee ook buiten de Philippijnen met 

 voordeel kan worden gedreven. 



Deze cultuur is voor Java van zeer jongen datum en staat onder 

 Europeesche leiding; de handbereiding is eenige jaren eerder in- 

 gevoerd dan de machinale. 



Voor cultuur en bereiding wordt verwezen naar van Gorkom's 

 O. 1. cultures, 2e druk dl. III bl. 525 en, behalve naar de reeds 

 genoemde literatuur, naar Van Iterson's Vezelcultuur op Java en 

 het Vezelcongres (1913) en naar het eerlang te verschijnen ver- 

 slag van de handelingen van bedoeld congres. 



Talrijk zijn de pogingen, om de volkscultuur der Philippijnen 

 ook in N. I. bij de bevolking ingang te doen vinden. In de Mi- 

 nahassa is in 1853 op last van den I^esident veel koffo geplant, 

 ook in geregelde tuinen. Jasper & Pirngadie berichten, dat daar- 

 van geen spoor is overgebleven en dat men zelfs moeite zou heb- 

 hen er nog een enkele koffo-plant te vinden. Over Java is herhaal- 

 delijk op last van de F^egeering plantmateriaal verspreid en eenige 

 jaren geleden, toen de uitvinder der „ontvezelaar Duchemin" op 

 Java zijn werktuigjes demonstreerde, was op eens weder de belang- 



