MUSA. 203 



stelling voor het planten van manila-hennep zeer hoog gestegen. 

 Goedkooper, tevens beter vezelbereidingswerktuigjes werden uitge- 

 dacht, o.a. dat, beschreven en afgebeeld in Teysniannia 1907 bl. 589 

 door Heijl, hetwelk voor i: ƒ 3.50 kan worden geleverd en goede 

 resultaten geeft — voorts een niet in den handel gebracht, door Gen. 

 de Voogt ontworpen werktuigje, afgebeeld in Van Iterson's werk en 

 daar (bl. 81) geroemd als het meest logisch en practisch gecon- 

 strueerde. Het heeft niet mogen baten; nimmer heeft de inland- 

 sche bevolking daarop gereageerd, al mag veilig worden aange- 

 nomen dat het in vroeger tijd aan "prentahaloes" niet heeft ontbroken 

 en al is ook aangetoond, dat met handbereiding met bereikbare mid- 

 delen een goed dagloon is te verdienen. Voorstanders van handbe- 

 reiding, geven echter de hoop niet op. Van Iterson verklaart dat stellig 

 een aanplant als volkscultuur en ontvezeling als kleinbedrijft met 

 veel succes zal kunnen geschieden '), doch laat daar onmiddellijk 

 op volgen, dat de definitieve oplossing (der moeilijkheden van de 

 vezelbereiding) in het toepassen van geheel automatische machines 

 moet worden gezocht. Verder blijkt dat hij verwacht, dat verbe- 

 tering der automatische bereidingsmethodes op den duur niet kan 

 uitblijven. 



Het staat onomstootelijk vast, dat handbereiding de beste, sterk- 

 ste, schoonste en best betaalde vezel levert {2'% van het bladge- 

 wicht met het werktuigje van Gen. de Voogt), en dat de machi- 

 naal bereide vezel (met de Faure-machine verkrijgt men 2.8 a 

 3.3'^ o) in kwaliteit daarbij ver tenachter staat. De toekomst is echter 

 ongetwijfeld aan de machine en als men dan in het oog houdt 

 dat de inlander hier onder Europeesch toezicht per dag 2'/2 ^3 

 KG. droge vezel maakt, dat hij in een werkdag van 8 uur niet 

 meer maken kan (ik nam indertijd de proef door een ervaren trek- 

 ker een flinke belooning toe te zeggen als hij meer afleverde, 

 doch dat had tot resultaat dat hij heimelijk poogde om langer te 

 werken; in gewone dagtaak kon hij niet meer afleveren), terwijl 

 de Philippijner volgens de laagste opgave ca 7 KG. per dag maakt, 

 dat voorts de handbereiding in de Philippijnen voert tot productie 

 van een zeer hoog percentage van minder superieure vezel, zoo- 

 dat, als de inlander hier aan zich zelf wordt overgelaten, hij het 

 er zeker niet beter af zal brengen, dan blijkt m.i. voldoende dat 

 het zoeken van heil in een volkscultuur met handbereiding geen 

 reden van bestaan heeft en dat nieuwe pogingen, om van de Musa 



') Prof. van Iterson stelt het welslagen afhankelijk van de voorwaarde, 

 dat het gevaar kan worden vermeden, dat het grootste deel der verdienste 

 van den inlander in handen van de tnsschenhandelaren tereeht komt. Dat 

 de niiddelman een behoorlijke winst maakt — het moet nog worden aange- 

 toond dat als regel die winst onliehoorlijk is en bij het steeds scherper 

 worden der concurrentie zal de marge wel steeds dalen — ligt in den aard 

 der zaak. Pogingen om den tusschenhandel aan handen te leggen of uit te 

 schakelen, zouden waarschijnlijk het tegendeel uitwerken van hetgeen men 

 ervan verwacht; er zou dan iets op moeten worden gevonden dat op regle- 

 mentatie lijkt, en dan was de cultuur bij de bevolking eerst recht in dis- 

 crediet; overigens heeft m.i. een cultuur, die soortgelijke bescherming be- 

 hoeft, geen reden van bestaan tegenover de andere landbouwindustrieën, 

 die zonder broeikasatmosfeer tot ontwikkeling komen. 



