210 46. ZINGIBERACEAE. 



Cultuur, voorgaande; als de bladeren beginnen te verflensen, moet men ze 

 uitgraven en tot het verplanten wegleggen, waartoe de minste 

 teenen, waaraan een of twee oogen zitten, genoeg zijn. 



Nieuwere gegevens omtrent de cultuur van koenjit, die toch 

 een van de belangrijkste en best betaalde is van alle tëmoe-soorten, 

 zijn uiterst schaarsch. De Heer de Bie was daarom zoo welwillend 

 mij in aansluiting aan het door hem in zijn Inl. Landbouw 11- 

 20 reeds vermelde, mede te deelen, dat op Java dit gewas niet — 

 evenmin als eenige andere tëmoesoort — in uitgestrekte aaneen- 

 gesloten complexen wordt aangetroffen, doch slechts op de 

 erven of tegalgronden, in het eerste geval bij voorkeur op open 

 plekken, omdat het in de schaduw slecjit gedijt. Hetgeen van 

 dezen schrijver wordt aangehaald omtrent de cultuur van Alpinia 

 Galanga, geldt geheel ook voor de koenjit. Als plantmateriaal 

 bezigt men echter soms ook wel jonge uitloopers, doch dan ont- 

 daan van een groot deel van de bladschijf; het jongste, nog 

 opgerolde blad wordt in dat geval steeds in wezen gelaten. Men 

 meent evenwel van oude stukken van wortelstokken een beter en 

 ook eerder oogstbaar product te verkrijgen. 



Curcuma kan het geheele jaar door worden geplant, maar het 

 best gedijt zij wanneer men haar tegen het eind van den west- 

 moesson in den grond brengt. Alsdan profiteert zij in haar eerste 

 groeiperiode van de schaarser wordende buien, die baarbeter passen 

 dan aanhoudende of zware regens. 



Boven werd er reeds op gewezen, dat koenjit een van de best 

 betaalde van de tëmoesoorten is. Nauwkeurige opgaven omtrent 

 de prijzen zijn niet verkrijgbaar: deze varieeren zeer sterk en 

 ook de grenzen waarbinnen zij zich bewegen kunnen bezwaarlijk 

 anders dan zeer globaal worden opgegeven, daar de opkoop 

 geschiedt per mansvracht, die uiteen kan loopen van 40 tot 80 

 katie. Bij aanbieding aan de verkoopers wordt de waarde in ver- 

 band met vraag en aanbod op het oog geschat. Alleen gember 

 maakt daarop een uitzondering: deze wordt door de handelaren 

 vaak bij het gewicht opgekocht en de prijs daarvan varieert op 

 de pasars te Batavia naar den tijd van het jaar tusschen 4 en 10 

 gulden per picol. Voor de hier behandelde koenjit worden per 

 mansvracht betaald prijzen, varieerend tusschen 3 en 7'/2 gu'^^t-Mi. 

 Ter vergelijking volgt hier een opgaaf van de prijzen die volgens 

 een betrouwbaar verkooper worden betaald voor de meest 

 gebruikte andere tëmoe-soorten, doch ook deze cijfers hebben 

 natuurlijk slechts een zeer betrekkelijke waarde. 

 Per mansvracht loopen de prijzen uiteen voor 



kèntjoer. . . tusschen ƒ 1.50 — ƒ 5.- 



koentji ... „ 



lëmpoejang pait „ 



tëmoe giring . „ 



tëmoe mangga. „ 



banglé. 



tëmoe poetih. 



tëmoe lüWük. „ 



kingkoewas. „ 



tëmoe tis. „ 



