ALPINIA. 221 



terstond tot niezen, zonder bijten of scherpigheid, beter dan eenig 

 poeder of snuiftabak. 



Volgens Ridley (Spices — 441) komen nu en dan de gedroogde 

 wortelstokken te Londen aan de markt; zij schijnen in gebruik 

 te zijn als een gering soort van Galanga '). 



De bloemen worden somtijds rauw gegeten of met andere bloemen. 

 groenten ingemaakt tot atjar (Rumph.). 



Behalve een roode en een witte langkoewas beschrijft Runi- 

 phius nog een kleine langkoewas, in het Mal. der Mol. geheeten 

 langkoewas ketjiloi langkoewas tjéndana. Deze Galanga minor 

 zou de gewone langkoewas in alles gelijk zijn, doch in alle deelen 

 kleiner; smaak en reuk zijn gelijk aan die van den grooten lang- 

 koewas, doch specerijachtiger en wel zoo heet. De kleine, witte 

 vorm zou bij voorkeur in het eten worden gebruikt. Deze kleine 

 vormen (?) zijn mij nog onbekend. 



In het Museum. 



Mus. No. 7023 Alpinia Galanga, Sw. — Ladja op formol — Buitcr.zorg. 

 „ 6361 Ladja beureiiin op formol — Buitenzorg. 



527 Olie uit den wortelstok van Ladja — Agr. Cliem. Lab. 

 — Buitenzorg. 



Alpinia gigantea, BI. 



Van de langkoewas laki-laki of Globa oetan (Mal. Mol.) of G 1 o b- 

 ba silvestris major, de grootste der Alpinia-soorten, vermeldt 

 Rumphius (VI-140), dat zij zoowel op Ambon als op Celebes groeit 

 aan den voet van het gebergte, in den zoom der lichte bosschen. 

 Zij heeft geen ander gebruik, dan dat de ongeschonden bladeren, 

 over het vuur lenig gemaakt, dienen om te worden gevuld met 

 gekookte rijst. 



Van de Globba silvestris minor, die door dr. Valeton als 

 een jonge vorm van den anderen wordt beschouwd, deelt R. mede, 

 dat het onderste deel van den stengel zoo stijf is, dat men het kan 

 gebruiken voor wandelstok, doch het bovenste deel, inzonderheid 

 aan de jonge stengels, heeft een week en wit hart gelijk palmiet, 

 en dit wordt zeer algemeen (doch niet op Ambon) voor de berei- 

 ding van sajoer gebruikt. De bladeren worden gebezigd als die van 

 den vorm major, in verband met den goeden geur. Ook worden 

 somwijlen de bloemen tot sajoer gekookt. (Rumph.). 



Alpinia malaccensis, Rosc. 



Volksnamen. Mal: Bolang, Kèpolang — Soend : Ladja goa, 



Radja goa. 

 De Galanga malaccensis beschrijft Rumphius (V-176) als 

 een kruid, dat een hoogte bereikt van wel 12—15 voet. In Bul- 

 letin XX de rinst. bot. de Buitenzorg deelt Valeton mede, dat dit ge- 

 was op Java wildgroeiend voorkomt en nabij Buitenzorg veelvuldig 

 wordt gecultiveerd. Voor de cultuur geeft Van Romburgh in Teys- 

 mannia' 1902 bl. 560 de volgende aanwijzingen: Ladja goa worót 

 het best gecultiveerd door stukken van de rhizomen, waaraan enkele 

 oogen, uit te planten in plantgaten, gevuld met vruchtbaren 



'). De medicinale Gaianga-wortel, die uit China wordt aangevoerd, 

 is afkomstig van Alpinia officiiiarum, Hanc. 



Cultuur. 



