ALPINIA-ZINÜIBER. 223 



reuk of smaak ; op Celebes wordt een aftreksel daarvan gedronken 

 tegen rooden en witten buikloop. Van de jonge bladeren maken Bladeren. 

 de Boegineezen sajoer en van de oude bladeren atappen, maar 

 deze hebben, evenals een dakbedekking van alang-alang, het ge- 

 brek „dat zij in de regeimaanden vele zwarte duizendbeenen 

 genereeren, doch die zijn onschadelijk". 



De vruchttros komt voort uit den stengel, twee voet boven vruchten. 

 den grond. De vruchten hebben de grootte, vorm en kleur van 

 druiven met een dikke, taaie schil en bestaan uit drie zaad- 

 koeken omgeven door een slymerig merg dat, als de vruchten 

 rijp zijn, wijnachtig smaakt. Zij zijn daarom bij de kinderen ge- 

 zocht; ook zuigt men ze af in het bosch om den dorst te lesschen. 

 Sommigen eten ze tegen buikkrampen. 



De zaden hebben een onaangenamen smaak naar kardemom ; zaden. 

 zij worden tot snoeren geregen en gelegd bij këntjoer en batif^lé, 

 wier geur zij aantrekken en dan om het hoofd gewonden, 

 omdat men dien geur aangenaam vindt (Rumph.). 



Alpinia spec. div. 



Rumphius noemt in dl. VI nog de volgende, niet nader her- 

 kende Alpinia-soorten. 



a). Een wilde soort, in bladeren gelijkend op Alpinia malac- 

 censis, Rosc. onder den inlandschen naam: Lawasi malaka 

 (bl. 139). 



De in trossen groeiende vruchten, ter grootte van magere 

 olijven, bestaan uit drie vruchtkoeken, omgeven door een weinig 

 rood vleesch. Deze worden door de Ambonneezen gegeten 

 om heeschheid te voorkomen als zij bij hun festijnen geheele 

 nachten moeten zingen. 



b). de Globba sekala (bl. 141) van de Oostkust van Celebes, 

 waarvan de jonge uitspruitsels voor de sajoer worden gebruikt. 



c). de op bl. 142 iets uitvoeriger beschreven Globba repens 

 of Pada kanka van de Oostkust van Celebes, die op moerassige 

 plaatsen groeit. Deze heeft kleine vruchten, lafzoet van smaak, 

 doch eetbaar en een geoorloofde verversching in allerlei ziekten. 



Zingiber Cassumunar, Roxb. 

 Volksnamen. Mal. Soend., Jav: Banglé. 



Komt volgens Valeton (Bulletin XX de 1' Inst. bot. de Buiten- 

 zorg) op Java in het wild en algemeen gekweekt voor. Zij groeit, 

 zegt Rumphius (V-154), op tot een hoogte van 4 a 5 voeten en, 

 indien zij buiten de schaduw wordt geplant, zelfs 7 a 8 voeten. 

 De voortplanting geschiedt, als bij de meeste andere soorten dezer 

 familie, door stukjes van den wortelstok, en eens geplant ver- 

 meerdert zij zich sterk en houdt stand, ook nadat de ontginningen 

 zijn verlaten. 



De smaak van het rhizoom is bitter en onaangenaam ; de reuk Rhizoom. 

 bezwaart het hoofd, doch is naar het gevoelen der inlanders 

 specerijachtig. Het wordt alleen gebruikt in de medicijnen, met 

 andere tëmoesoorten gemengd, in djamoes tegen winderigheid, 

 verstopping, koliek, geelzucht enz. Vermengd met langkoewas en 

 déringoe en wat azijn daarbij gedaan, wordt banglé gegeven als 



