228 46. ZINGIBERACEAE. 



Variëteiten. Op Jaiiiaica kwcckt men twee variëteiten, alleen te onder- 

 scheiden aan de kleur der rhizomen; de gele is de beste, doch 

 de blauwe neemt genoegen met armere gronden. De in China 

 voor het confijten gebruikte gember zou een bepaalde variëteit 

 zijn met dikke, sappige rhizomen. Rumphius onderscheidt den 

 Zingiber majus in twee soorten, een witte en een roode. 

 Bij de gewone witte zijn de rhizomen bleek van kleur, met 

 dunne velletjes bekleed; bij de roode vindt men onder het 

 grauwachtige velletje een purperrood gekleurd, terwijl het 

 Hiizoom ook inwendig aan de kanten roodachtig is. Beide vor- 

 men bezitten den bekenden aangenamen, specerijachtigen reuk 

 en smaak, doch de roode heeft nog iets bijzonders in zijn smaak 

 en is zoo scherp niet als de witte. De witte wordt in den kost 

 gebruikt, de roode tot medicijn. De Menadoneezen, zegt Rum- 

 phius, eten 'smorgens nuchteren een „klauwtje" van hun roode 

 gember met eenige toespijs, doende daarop een dronk van hun 

 sagoeer, waardoor zij gehard naar hun bergtuinen gaan. Deze 

 zelfde gember doen zij ook in de sagoeer— somtijds met wat 

 zout — om die eenige dagen goed te houden. Anders wordt 

 dezelfde gember gewoonlijk gebruikt in medicinale dranken, om 

 de krachten van andere medicijnen op te scherpen. 



Een intens roode vorm van gewone gember is mij nog niet be- 

 kend. Naar djaé merah vragende bekomt men op Java de zeer scher- 

 pe soenti (zie beneden). Het voorkomen van echte, aan Rumphius' 

 beschrijving beantwoordende roode gember, is echter na zijn uit- 

 voerige mededeelingen niet twijfelachtig. Koorders' Minahassa(bl. 

 318) maakt melding van twee soorten, waarvan die met licht- 

 roode schil Kériit raindang zou heeten. Vorderman noemt in 

 zijn Geneesmiddelen 11. (No. 277) slechts één soort, Djac. 



Literatuur. Een lijstje van de belangrijkste literatuur vindt 

 men in Ridley's Spices. 



In Het Museum. 



Mus. No. 7015 Gember op forniol — Biiitcnzoig. 

 1605 Gedroogde gember — (Batavia). 

 „ „ 6542 Gingembre sec. — Tonkiii. 



1646 Dry ginger — Caicutta. Prijs op Ulto. Aug. 1913. 



Rs. 9.8. — per maund van 82 Ibs ex godowii Caicutta. 



„ „ 8542 a Geconfijte gember — Batavia 



„ „ /? Gekristalliseerde gember — Batavia 



8553 Geconfijte Chineesche gember — Hongkong. 

 532 Gemberwortel-olie — Agr. Chem. Lab. — Buitenzorg. 



Zingiber (officinale, Rosc. var.?) 

 Volksnamen. Mal: Halija padi — Op Java: Soenti. 

 De Zingiber minus vindt men niet overal, zegt Rumphius 

 (V-161), waar de gewone gember wast, maar alleen op Java en 

 in de Molukken '). 



Het is een laag plantje, niet boven een span hoog, met bladeren 

 als een rijstplant^ Het rhizoom is als dat van de gewone gember, 



') Ridley vermeldt echter ook een Halija padi of Ifalija hara van de 

 Maleiers en zegt daarvan, dat het zeer scherpe, geelachtige rliizoom in geliruik 

 is in de medicijnen (Spices, bl. 390). 



