234 46. ZINGIBERACEAE. 



Amomiim maximum, Roxb. 



Volksiiaiiieii. Soeiid : Hanj^irasa, Hanggasa <fcdc. 



Niet zelden aangeplant in de dorpen hij Buitenzorg; in het 

 wild door Valeton niet aangetroffen (Bulletin XX de l'lnst. bot. 

 de Buitenzorg). 



Volgens Filet (2705) wordt op Java de wortel aangewend als 

 kraamzuiverend middel en worden de bladeren en vruchten gegeten. 

 Men maakt van de vruchten ook manisan. 



Valeton noemt de rijpe vruchten, of ten minste de zaden, zeer 

 welriekend en zegt dat er twee vormen, een witte en een roode, 

 van worden onderscheiden. 



In het Museum. 



Mus. No. 640v3 Wortels van //a/^.i.wa.sY; — Bui ten zorg. 

 „ „ 8079 Hanggasa beurciim op forinol — Buitenzorg. 



Amomum pseudo=foetens, Val. 

 Volksnamen. Soend: Tëpoes sigoeng. 

 Wildgroeiend gevonden op de bergen van West-Java. De gele 

 zaden hebben een witten, zoeten zaadrok (Valeton, I^ulletiii XX 

 de rinst. bot. de Buitenzorg) en de vruchten worden d.an ook 

 gegeten. 



In het Museum. 



Mus. No. 8089 Amomum pseudo-foetens, Val. — Tcpoes sigoeng op ior- 

 mol — Gedeli — Buitenzorg. 



Amomum spec. div. 



Bij Rumphius vindt men in dl. VI nog de volgende niet nader 

 herkende Amomum-soorten : 



a) De G lob ba er i spa v i ri des, de Globa docrian idjo of 

 Globa papoea idjo (Mal. Mol.) (bl. 137). R. beschrijft deze als 

 een wildgroeienden struik, 10— 12 voet hoog, met vruchten ter 

 grootte van pruimen, met harde, dikke schil, hoog groen van 

 kleur en met korte doorns, Men vindt er als bij de kardemom, drie 

 zaadkoeken in, omgeven door een zilverkleurig droog slijm. De 

 smaak is zoet en laf, doch zij worden gegeten. 



b) De Globba hatuana beschouwt hij (bl. 138) als een op 

 de noordkust van Ceram voorkomende soort van Globba crispa 

 rubra (zie Amomum aculeatum, Roxb) met vruchten, wel drie maal 

 zoo groot als van deze, bijna zonder doornen of pukkeltjes. Het 

 slijm dat de zaden omgeeft, is zuur, en rauw zijn daarom de vruch- 

 ten oneetbaar. Men gebruikt ze in de plaats van citroenen. 



c) De Globba acris, zegt hij op bl. 140, wast op Celebes 

 achter Makassar in het naaste gebergte, van waar de boeren de 

 vruchten naar de stad te koop brengen. Rauw is van deze plant, 

 die bij de Makassaren Panas heet, niets eetbaar, doch men legt 

 het hart uit de groote stelen in azijn en insgelijks handelt men 

 met de vruchten, die met schil en al worden fijngesneden, wat 

 een aangename atjar geeft. 



Deze vruchten zijn bleekwit, eenigszins hoekig en met korte 

 stekeltjes bezet. De smaak der vrucht, inclusief de vruciitschillen, 

 is evenals die van de stelen heet en scherp, bijna als van gember- 



