HORNSTEDTIA - ELETTARI A . 239 



Mus. No. 8091 Hornstedtia pininga, Val. — Pining randjang op iormo\ — 

 Gedeh — Buitenzorg. 

 „ „ 8073 H. scandens, Val. — Pining randjong op formol — Salak — 



Buitenzorg. 

 „ „ 8058 H. villüsa, Val. — P//n"/?4'' /o/o/ op formol— Salak— Buitenzorg. 



Elettaria cardamomum, White. 



Volksnamen. Lange kardemom — op Java: Kapol sabrang. 



De Eng. Indische kardemom wordt in de bergstreken een hoogst voorkomen 

 enkele maal voor persoonlijk gebruik geteeld. Hasskarl (Het Nut, op J;>va. 

 No. 338) geeft als inlandschen naam op Hanggasa lëmboet en 

 zegt: de zaden dezer dicht bij den grond bloeiende en vruchtdra- 

 gende plant worden om hun aromatischen geur veelvuldig gekauwd, 

 om een aangenaam riekenden adem te bekomen. 



In den Cultuurtuin te Buitenzorg wil deze kardemom niet bloeien 

 (Van Romburgh Aanteekeningen bl. 43). Dr. Boorsma wees mij 

 echter op een kleinen aanplant in de buurt van Buitenzorg, be- 

 hoorende aan een inlander, die de vruchtjes plaatselijk verkoopt. 

 Verder heb ik geen aanwijzingen kunnen vinden omtrent cultuur 

 van dit gewas in Ned. indië. Vorderman (Geneesmiddelen 1) geeft 

 dan ook aan, dat de vruchtjes van Bombay worden ingevoerd. 



De kardemom van den handel, zegt Ridley in Spices (bl. 355), oroeivoorwaai 

 wordt practisch alleen geleverd door Eng. Indië en Ceylon. In 

 de meeste andere tropische landen is deze plant ingevoerd, doch 

 nergens is een cultuur van eenige beteekenis daarop gevolgd. Om 

 met succes te kunnen worden geteeld is noodig: een constant voch- 

 tige doch niet bepaald natte, zeer rijke, veel humus bevattende 

 leemachtige grond en een doorloopend vochtige atmosfeer of over- 

 vloedige regens gedurende 3/4 van het jaar en eindelijk vrij sterke 

 schaduw. Ook op minder geschikte plaatsen en minder goede gron- 

 den zullen zij wel groeien, doch langzaam en leveren weinig vruch- 

 ten op. Het wordt daarom niet raadzaam geoordeeld om er groote 

 complexen mee te beplanten, want het kan niet missen, dat een 

 aanzienlijk deel van het terrein voor de cultuur niet geschikt is. 

 Het best wordt geacht alleen de rivieroevers en vochtige kommen 

 met kardemom te beplanten en het overige terrein voor andere 

 gewassen te bestemmen. Zeer vochtige plaatsen, als zakken e. d., 

 die somwijlen onderloopen, zijn evenwel insgelijks niet geschikt; 

 de kardemom zal er weelderig kunnen groeien, doch een geringen 

 oogst leveren. De kardemom-ondernemingen op Ceylon liggen 

 tot 4000 ft. boven de zee en de beste resultaten worden daar 

 bereikt tusschen 3000 en 3500 ft. met een gemiddelden regenval 

 van 100 — 150 inch per jaar. 



In Eng. Indië wordt kardemom gecultiveerd o.a. als tusschen- 

 planting in pinangtuinen en in de bosschen, waarvan de noodige 

 hooge boomen worden gespaard om een aanvankelijk zeer zware 

 schaduw te behouden. Op Ceylon wordt dit gewas geteeld in 

 tuinen onder schaduwboomen. 



De voortplanting geschiedt óf door rhizoomstukken met dubbe- cuitmir. 

 len stengel, waaraan nog eenige wortels zitten, óf door de rijpe 

 zaden ijl uit te zaaien op tegen regen en zonlicht beschermde, 

 constant vochtig gehouden bedden. Het kiemen duurt 1 a 3 maanden, 

 in hooggelegen streken nog langer. Het uitplanten heeft plaats 



