246 50. ORCHIDACEAE. 



1 18) als een aardorchidee met drie of vier smalle bladeren, voorko- 

 mend in de bergen en. nietbloeiend, moeilijk te ondersclieiden van 

 de grassen, vvaartusschen zij groeit. Zij bloeit in den overgangstijd 

 tusschen den natten en den drogen moesson en vergaat daarna geheel, 

 worteiknoiien. Dcze plant bezit een of twee wortelknollen, waarvan men een 

 smakelijke manisan maakt. Het best zijn zij voor den bloei, doch 

 dan zijn zij moeilijk te vinden. 



Inlandsche namen worden door Ruinphius niet vermeld. 



V^anilla Griffithii, Reichb. 



Volksnamen (volgens De Clercq). Mal: Tëlinga kérbaoe 



bockit. 



Ridley zegt in Geneesmiddelen der Maleiers (bl. 42), dat deze 



Sap. klimmende orchidee een zeer scherp melkachtig sap bezit, dat 



op het haar wordt gesmeerd om den groei ervan te bevorderen. 



Vanilla planifolia, Andrews. 



De vanille-cultiiur is nóch voor Java, nóch voor de Buiten- 

 bezittingen van veel belang. In 1840 op Java ingevoerd, werden 

 aanvankelijk daarmede goede winsten gemaakt, doch door de 

 concurrentie van de kunstmatig bereide vanilline vielen de prijzen 

 zoo diep, dat Van Romburgh in 1892 in zijn Aanteekeningen 

 Cultuurtuin (bl. 103) moest schrijven, dat de cultuur niet loonde. 

 Hoewel het natuurproduct nimmer meer zoo hooge prijzen, SOO"/,, 

 van de tegenwoordige, heeft kunnen behalen, heeft het zich noch- 

 tans weten te handhaven en geldt de cultuur ook op Java als 

 zeer loonend. Een aanplant begint vruchten af te werpen op 

 driejarigen leeftijd, doch in volle productie zijnde, levert hij dan 

 ook volgens een uit 1910 dateerende opgaaf in een normaal jaar 

 een zuivere winst op van ƒ 1000 per bouw. 



Dat desniettemin de vanille-cultuur van zoo geringe beteekenis 

 is, dat Java in de jaren 1908/11 respectievelijk slechts 2199, 1255, 

 973 en 613 KG. vanille uitvoerde (in 1912 echter 3. 111 KG.), 

 en in die jaren de Buitenbezittingen alleen in 1909 een noe- 

 menswaardige hoeveelheid (688 KG) exporteerden, is wel daar- 

 aan toe te schrijven, dat de cultuur en bereiding zooveel handen 

 en toezicht vorderen, dat alleen zeer kleine aanplantingen, bijv, 

 van 3 bouws, bestaanbaar zijn. Het aantal Europeanen, dat zich 

 op deze cultuur voor den verkoop toelegt, is- dan ook geringen 

 voor cultuur door inlanders vereischt zij te veel zorg. Wel wor- 

 den in de Preanger Regentschappen ook inlandsche aanplantingen 

 aangetroffen, doch het product daarvan, voor zoover dat tenminste 

 langs de spoorwegen wordt aangeboden, is slecht bereid en van 

 geringen geur. 



Voor cultuur en bereiding zie men: Teysmannia 1902 bl. 371, 

 Ridley: Spices bl. 23 en Van Gorkoms 0.1. Cultures, 2e druk. 

 Er bestaat een omvangrijke literatuur over dit onderwerp, voorna- 

 melijk daaruit voortvloeiende, dat de methodes in de verschillende 

 productie-landen niet eenvoudig kunnen worden gecopieerd. Trou- 

 wens, iedere vanille-planter heeft zijn eigen bereidingswijze, die 

 hij voor de beste houdt. 



Java-vanille staat in uiterlijk en geur achter bij andere her- 



