11 



De opgegevene gewigten zijn belrekkclijk , d. i. hebben 

 voor de verschillende chronometers alleen op dezelfde reis 

 betrekking. 



Waarom niet is opgegeven het resultaat, dat voor het 

 lengteverschil Batavia-Makasar door Dent 2230 en voor het 

 lengteverschil Menado-Makasar door de beide Marine-chro- 

 nometers gevonden werd, is niet in het verslag vermeld. 



De vier laatste lengteverschillen voor de beide chrono- 

 meters van Dent moesten te zamen O geven. Hunne som 

 is echter: 



voor Dent 2230 -f U«,m 

 » » 2231 -I- 3,06 



welke getallen moeten toegeschreven worden aan het ver- 

 schil van den zeegang dezer chronometers met den gang 

 aan den wal op de verschillende plaatsen bepaald. Dit 

 verschil over de verschillende reizen verdeelende, verkrij- 

 gen wij voor de gezegde chronometers : 



Dent 2230 Dent 2231 Gemiddeld. 



Batavia — Makasar -f- 50^'^24.^76 + 50'"24.",76 



Makasar — Ternatc + 31'"5r',50 -f31 f0,4.6 -f31 50,98 



Ternale — Keaia — 9 12,65 -- 9 13,32 — 9 12,99 



Kema — Menado — 58,17 — 58,17 — 58,17 



Mcnudo — Makasïii' — 21 40,67 — 21 38,97 — 21 39,82 



verschillende wegen Ijepaald ; eerstens door de triangulatie , ^eu ten tweede uit buskruidsi- 

 g'ualen en klepvallen op den Klabat , die uit de beide stations werden waargenomen. 



De eerste bepaling gaf voor liet lengteverschil tusschen paal I te Menado en paal II 

 te Kema : 



S70",331 = 58», 015 



De tweede bepaling 874", 779 — 55%319 



Al kenden wij van deze beide waarden de waarseh. fouten, dan zouden wij ze toch niet 

 kuiinea vereenigen , aangezien beiden beschouwd moeten worden als nog door eene stand- 

 vastige fout aangedaan te zijn. Het eerste resultaat is door triangulatie afgeleid , en de 

 metingen op Java hebben aangetoond, welke groote verschillen er soms kunnen bestaan tus- 

 schen lengte- of brecdteverschillen door triangulatie of door sterrckundige bepalingen ver- 

 kregen , en die invloed kan vooral bij de ouderwerpelijke bepaling merkbaar zijn , aange- 

 zien de Klabat nagenoeg tusschen Menado en Kema in ligt. 



Wij zouden dus geneigd zijn ons alleen tot het tweede resultaat te bepalen, doch aange- 

 zien hier het personele verschil tusschen de waarnemers niet bepaald is , zoo is dit welligt 

 even onzeker aJs het andere. In de onzekerheid nu, waarin wij v^irkecren , hebben wij 

 ''envoudig liet midden tusschen de twee bepalingen gpuomcn , namelijk 58% 107 = 873", 50. 



