45 



hebben van hetgeen een onderzoek in de diepte aan het 

 Hcht kan brengen, en zich verwonderen, dat een mijnin- 

 genieur by zijn minerahigisch onderzoek niet allereerst voor- 

 zien is van eene boor, en maar zoo oppervlakkif^f oordeel 

 schijnt uit te spreken over hetgeen toch gewoonlijk in de 

 diepte geëxploiteerd wordt. 



Daar mijne uitspraak zal zijn, dat er in en nabij de baai 

 van Tapanoelie geene ontginbare koollagen voorkomen, zoo 

 is het van belang, duidelijk aantetoonen, dat eene boring 

 tot op groote diepte tot geene andere uitkomst leiden zal, 

 en de overtuiging te vestigen, dat het onderzoek volledig 

 is ten einde gebragt. 



Eene laag, die aan haar aan den dag komende door 

 invloed van regen en zonneschijn geleden heeft, kan inde 

 dieple van betere hoedanigheid worden ; maar men moet 

 niet verwachten, dat eene laag koolschiefer in de diepte 

 in kool zal overgaan, en evenmin dat eene kooUaag, die, 

 aan het oppervlak der aarde uitkomende, geringe zwaarte 

 heeft, in de diepte aanzienlijk zwaarder zal worden. 



De dikte eener laag blijft over hare geheele uitbreiding 

 binnen naauwe grenzen onveianderd. 



In sterk geaccidenteerd terrein, dat is daar, w^aar de la- 

 gen, door de nabijheid van het eruptief gesteente (pluto- 

 nisch- of opheffings-gesteente, zoo als graniet, trachiet, 

 enz.,) sterk gebogen en gewrongen zijn, komen somtijds 

 aanzwellingen in de zwaarte voor, maar met die verzwa- 

 ringen gaan altijd even sterke verdunningen of zamenper- 

 singen gepaard , zoodat de normale zwaarte over het geheel 

 onveranderd blijft. 



De aardlagen die op het eiland Pontjang-Pandjang wer- 

 den aangetroffen vertoonen deze volgorde : 



grof korrelige zandsteen; daaronder volgt zandsteen, 

 schieferig en vaster en vervolgens kolenschiefer, zware 

 laag, dun geschieferd ; idem, minder zwart van kleur; 

 zandsteen met uitscheiding van kleiijzersteen in aders en 

 nodulen , en afwisselende lagen blaauwe en meer paars ge- 

 kleurde kleischiefer en kolenschiefer. 



