224 



Het blijkt dus, zonder eeiii^eii twijfel, dat er een stand- 

 vastig verschil bestaat tusschen de tijdruimte, die de ster- 

 ren bij okulair noord en bij okulair zuid volgens de waar- 

 nemingen noodig hadden om de twee middelste draden- 

 intervallen te doorloopen. Aan twee oorzaken kan een- 

 dergelijk standvastig verschil toegeschreven worden; aan 

 een slap hangen en doorbuigen van den middendraad, en 

 aan een konstant verschil van den waarnemer met zich 

 zelven bij de waarnemingen van den voorbijgang der sterren, 

 voorbij den middendraad en de andere draden. 



Het slap hangen en doorbuigen kwam mij het eerste voor 

 den geest, als het gevondene verschil te kunnen verklaren. 

 Is toch de kijker van het instrument naar eene ster in het 

 oosten gerigt, die dus rijzende, maar in den kijker, wegens 

 het omkeeren der beelden, dalende is, dan zal, als men de 

 draden van boven naar onder I^ II enz. nummert, de tus- 

 schenruimte I — III te groot gevonden worden , doch brengt 

 men het instrument in den anderen stand, dan wordende 

 draden in de omgekeerde volgorde door de ster gesneden , 

 draad I is bovenaan , en draad III nadert door de doorbui- 

 ging naar draad II, zoodat de tusschenruimte II — III te klein 

 gemeten wordt. 



Echter moet in dit geval blijkbaar het uitwerksel bij ster- 

 ren in het westen juist het tegenovergestelde zijn van bij 

 sterren in het oosten; wordt namelijk bij oculair zuiden 

 eene ster in het oosten de tusschenruimte II — III vergroot, 

 dan zal bij okulair zuid en eene ster in het westen die- 

 zelfde tusschenruimte verkleind worden, enz. 



Een blik op de opgegevene getallen doet zien, dat het 

 teeken van het opgegeven verschil niet afhangt van de 

 streek, waar zich de ster bevindt; de andere verklaring is 

 dus de eenige overschietende, en bleek ook de ware te zijn; 

 bij nader onderzoek van het dradennet bleek mij namelijk 

 dat er in plaats van één middendraad , zoo als ik reeds 

 sedert lang in het universaal-instruraent van Repsold ge- 

 spannen had, er bij de instrumenten waarvan sprake is. 



