296 



chronometer de gang aan boord van den gang aan wal 

 verschilt. Wel zijn aan boord de chronometers niet altijd 

 in denzelfden toestand : de beweging, waaraan zij in eene 

 raderboot (Bronbeek) zijn blootgesteld, verschilt van die, 

 welke zij in eene schroefboot (Padang) te verduren heb- 

 ben , en beide verschillen weder van de schommelingen 

 eener kruisboot; ook is de beweging op zee veel onre- 

 gelmatiger dan die op eene rivier, zoo als de Moessie, waar 

 Palembang, en de Djambie-rivier, waar Moeara-Kompeh en 

 Djambie aan liggen, maar het is niet wel doenlijk den in- 

 vloed van al deze verschillende bewegingen op de chrono- 

 meters afzonderlijk na te gaan, tenzij een aantal reizen in 

 elk der opgenoemde soorten van vaartuigen gemaakt zij en 

 toch zal zelden bij twee reizen de toestand der chronometers 

 indentisch kunnen genoemd worden. In twee reizen met 

 schroef booten bijv. zullen de chronometers de eene keer dig- 

 ter bij, de andere keer verder van de schroef kunnen geplaatst 

 worden , bij de eene reis zal het schip meer slingeren of stam- 

 pen dan bij de andere, enz. Wij zijn dus wel in de noodzake- 

 lijkheid alleen den standvastigen, of zoo men wil den gemid- 

 delden invloed van het vervoer per schip op de chronometers 

 na te gaan, waartoe de gedane reizen de gelegenheid aanbieden. 



Op de vorige tabel moeten het eerste, tweede, derde en 

 laatste lengteverschil te zamen = O zijn, de overmaat bo- 

 ven O is, behalve aan toevallige onregelmatigheden, waar- 

 van ^eene rekenschap genomen kan worden, alleen toe te 

 schrijven aan een verschil in gang der chronometers aan 

 wal en aan boord, hetzij dit verschil enkel te wijten is aan 

 een verschil in temperatuur, hetzij aan den enkelen invloed 

 van de beweging van het schip. 



Deze overmaat is 



en geldt voor eene gezamenlijke reis van 170 uren. 



