104 



uit Europa moet worden aangebragt, kost het te Tim- 

 boelön minstens f 57.60 de 100 iNed. ponden , en dan zal het 

 zwavelzuur koperoxyde te Timboelon niet bereid kunnen wor- 

 den met minder dan f 44. — onkosten op de 100 Ned. ponden. 

 Indien nu noj het produkt eene onbegrensde aanwending 

 vond in deze gewesten , zou de zaak in aanmerking komen , 

 maar bestemd voor de Europesche markt zou het koper- 

 zout, te Timboelon bereid, veel te duur komen. 



Wil men echter de zwavelzure dampen, die tot uittrek- 

 ken van den erts noodig zijn, bereiden uit de pyrieten die 

 op Sumatra's Westkust menigvuldig gevonden worden, zoo 

 zou de fabriekprijs van het kopervitriool aanmerkelijk da- 

 len, zoodra het mogelijk zal zijn de pyriet, die van verschil- 

 lende punten der kust moet getrokken worden , langs goede 

 wegen goedkoop te transporteren. Wel kunnen in de na- 

 bijheid van Timboelon de pyriet van Paningahan, van de 

 ader in het riviertje van Batoe-Tiga en van de onzuivere 

 kolenlaag in de onmiddelijke nabijheid, een tijd lang in de 

 behoefte voorzien, maar zij zijn op den duur onvoldoende. 



Van den kontroleur Cramer ontving ik fraaije monsters 

 ijzerpyriet, die volgens zijne mededeeling in het Bondjolsche 

 in groote hoeveelheid in een heuvel voorkomen en ook in 

 de nabijheid van Padang wordt pyriet veelvuldig gevonden. 



Nog beproefde ik den erts uit de trekken met bijtende 

 ammonia, uit de oplossing ammonia en koperoxyde door 

 distillatie te scheiden, en daarbij de ammonia te herwinnen. 



Voor het welgelukken dezer methode is het noodig dat 

 de erts door sterke roosting van alle koolzuur ontdaan 

 worde, zoodat bij de uittrekking van het koperoxyde door 

 de ammonia niet tevens koolzure ammonia gevormd worde. 

 Verder is een volkomen goede toestand der disteleer- 

 toestel een bepaald vereischte om verlies \an de vrij kost- 

 bare ammonia, door verdamping, te beletten. 



Ten einde de praktische uitvoerbaarheid dezer methode 

 te kunnen beoordeelen , moet onderzocht worden hoe groot 

 het onvermijdelijk verlies aan ammonia is, en of het aan- 



