153 



lijk-Java leeren ons, hetjjcen trouwens niets nieaws is, dat 

 hoe ouder het gebergte is, de (gesteenten des te kompakter zijn. 



De onderste la<jen bestaan meerendeels uit bazalt oftra- 

 chiet, daarboven lijjyen zware lagen van meer poreusen en 

 puimsteenachti^jen aard en daarboven eindelijk ontzagchelijke 

 zandmassa's. Wanneer deze beide laatste bestanddeelen ge- 

 mist worden, moet men aannemen dat de vulkaan reeds 

 in oude tijden uitgedoofd is. Dit is het geval bij den Boe- 

 loeran, waarschijnlijk ook bij den Ringgit. Daarom ver- 

 klaarde ik reeds in 18a8 aan mijn vriend Zollinger, niet 

 te kunnen gelooven dat de Ringgit in het jaar 1586 uit- 

 gebaisten zou zijn, maar te meenen , dat de uitbarsting van 

 dat jaar aan een anderen vulkaan moet worden toegeschre- 

 ven , zoolang niet positieve historische bewijzen het pleit 

 voor den Ringgit beslechten. Volgens den heer Hageman 

 kan er geen twijfel bestaan aan de waarheid der Ja- 

 vaansche overlevering, dat er, in het jaar 1586 van onze 

 jaartelling, eene verschrikkelijke vulkaan-uitbarsting in Ooste- 

 lijk Java heeft plaats gehad , die de omliggende landstreek ver- 

 nielde en Panaroekan verwoestte. 



De vraag ontslaat dus of de uilgebarslen berg de Ring- 

 git is geweest^ en zoo niet, welke berg het dan kan geweest 

 zijn. De heer Junghuhn brengt in zijn werk over Java , 

 dl. IV bl. 945 en vlg., bewijzen voor de uitbarsting van den 

 Ringgit bijeen en beroept zich op het getuigenis van den 

 zeevaarder Houtman. De heer Hageman verklaart uitdruk- 

 kelijk dat «alle berigten op Houtman's primitief berigt te- 

 rugkomen." Het is dus in de eerste plaats noodig de mede- 

 deelingen van Houtman naauwkeurig na te gaan. 



Onder de verschillende bronnen , die door Junghuhn aan- 

 gehaald worden, verdient die, welke onder no. II opgegeven 

 wordt, de eerste plaats. Het is eene in 1609 gedrukte "Historie 

 van Indien, met kaarten, schetsen enz. enz.», welk werk in 

 de Leidsche bibliotheek gevonden wordt: alle andere bron- 

 nen zijn latere uitgaven van dat werk, met eenige bijvoeg- 

 sels van onzekere waarde. Het raogt mij niet gelukken, 



