324 



uit de onzekerheid der waarnemingen, hetgeen geheel ge- 

 oorloofd is, wanneer voor de tijdsbepalingen een universaal- 

 instrument gebruikt wordt van de volkomenheid als dat 

 van Repsold. 



Vroegere onderzoekingen toch hebben geleerd dal de w. 

 fout eener tijdbepaling met dat instrument uit 4 waarne- 

 mingen bedraagt 0% 06. Stel nu dat de w. fout van een 

 lengteverschii, voor zoo ver die van den onregelniatigen 

 gang der chronometci'S afhangt, bedraagt 0,^40, dan zal die 

 w. fout, wanneer de beide tijdsbepalingen, waardoor het 

 lengteverschii hoofdzakelijk bepaald wordt, hierbij in reke- 

 ning worden gebragt, worden 



v^ (o^40' + 0,06' + o;o6-) = o ,41, 



dus naauwelijks merkbaar grooter. 



Bij het eiland Datoe, waar de tijdsbepalingen aan boord 

 met den patent-cirkel moesten gedaan worden, is de ver- 

 houding natuurlijk anders en heeft de mogelijke fout in de 

 observatie de overhand ; zie hierover verder hetgeen blz. 

 22 en 23 is medegedeeld. 



Ons rest nu nog de ligging van de pieken van Karimata 

 en Eiland Datoe uit de daartoe gedane peilingen af te leiden. 

 1. Karimata. Wij hebben voorde beide standplaatsen waar- 

 uit de peilingen genomen zijn: 



ü. L. Z Br. 



Eiland Boean 109"2' 4",5 1 29'38",3 



Peilkompas Linge 108 5 42 ,0 1 32 45 ,1 



Op deze breedte zijn de sekunden lengte langer dan de 



sekunden breedte; de afplatting van Bessel aannemende is 



de logarithmus der verhouding 0,00273. Verder de reeds 



boven aangegevene peilingen gebruikende, verkrijgen wij voor 



O. L. Z. Br. 



de stompe piek 108' 53' 28',6t> 1" 36' 26/', 8 



« scherpe piek 108 33 21 , O 1 33 32,43 



Voor de hoogte vind ik door de metingen op Eiland 

 Boean stompe piek 5295, scherpe piek 5233 rijnl. voet. 



