3^ 



Mijns inziens had met meer regt de aanmerking gemaakt 

 kunnen worden , dat het iengteverschil van Batavia en 

 Sidney, in vier gedeelten bepaald door vier reizen, die te 

 zamen 157 dagen geduurd hadden, slechts 14', 6 verschilde 

 raet het door de naauwkeurigste sterrekundige waarnemingen 

 bepaalde, hetgeen als eene zeer voldoende proeF mag aan- 

 p^ezien worden. Verdeelt men die 14%6 toch over 157 dagen, 

 dan geeft dit per dag slechts 0,095 voor de gemiddelde 

 vertraging van de chronometers aan boord , hetzij deze door 

 de beweging van het schip, hetzij door verschil in tempe- 

 ratuur ontstond en deze hoeveelheid is waarlijk zoo groot 

 niet. 



Men behoeft de waarden, door verschillende chronometers 

 voor hetzelfde Iengteverschil gegeven, slechts met elkan- 

 der te vergelijken om dit oordeel nader bevestigd te zien. 

 De verschillen met het midden van de zeven waarden, 

 door de zeven afzonderlijke chronometers voor het lengte- 

 verschil Sidney-Shanghai gegeven , waren : 



Deze verschillen wettigen niet, om wanneer een verschil 

 van 14^,6 gevonden wordt, aan de chronometer-bepalingen 

 der Novara eene afdoende beslissing toe te kennen. — Uit 

 de waarden door al de 7 chronometers gegeven , werd niet 

 het arithmetisch midden aangenomen , maar de chronome- 

 ters C , E en G werden uitgesloten, (waarom is niet ver- 

 meld), en het midden uit A, B, D en F, dat 15',6 met 

 het vorige midden verschilt, werd aangenomen. 



Dit verwerpen van drie der zeven chronomeiers komt 

 mij eenigzins willekeurig voor. Iets anders is het de re- 



