— 54 — 



lands in verschillende tijden des jaars bezit, is als de hoofd- 

 oorzaak van zijn klimaat te beschouwen. Naarmate eene 

 plaats meer of minder geografische breedte heeft , of wel , 

 bij gelijke breedte, meer of minder hoog boven de oppervlakte 

 der zee ligt, wordt er door den grond eene verschillende 

 hoeveelheid zonnewarmte terug gekaatst en aan de lucht me- 

 degedeeld; — eene hoeveelheid, voor dezelfde plaats weder ver- 

 anderlijk met de deklinatie der zon- 

 Een eerst uitwerksel der warmte op onzen aardbol is damp- 

 vorming, overal en naarmate op of in den bodem water aan- 

 wezig is. Die damp, bestaande door de afstootende kracht der 

 warmte, welke tusschen de vochtdeeltjes werkzaam is, dringt 

 met ongelijke snelheid in de onnoembaar kleine ruimten, die 

 wij ons tusschen de stofi'elijke deelen der dampkringslucht moe- 

 ten denken. 



Naarmate het vocht, waaruit die damp geboren wordt, eene 

 sterkere verhitting ondergaat, wordt de laatste sneller verspreid, 

 en ontvangt de lucht er, in gelijke tijdruimte, eene grootere 

 hoeveelheid van. In zooverre hangt dus de vochtigheid des 

 dampkrings af van de temperatuur eener plaats. 



Doch zeer grooten, dikwijls overwegenden invloed heeft daar- 

 op de gesteldheid des bodems, de verhouding van land en wa- 

 ter, de aard en hoeveelheid der gewassen. De reden daarvan 

 is klaar. Wanneer de hoeveelheid vochts, op eene plaats van 

 hooge temperatuur, kleiner is, dan die op eene andere van 

 mindere warmte, dan zal er op de laatste eene veel duurza- 

 mere ontwikkeling van dampen zijn. Dus zal, na eenigen tijd, 

 de lucht boven deze plaats eene grootere verhouding van damp 

 bevatten. Hierbij komt nog, dat, daar bij hoogere warmte 

 de dampen , door grootere elasticiteit , sneller omhoog stijgen , 

 zij zich ook verder van de aarde verwijderen, waardoor, in 

 een gegeven volumen lucht, de verliouding aan dampen boven 

 de warmere plaats nog minder wordt. 



Door dit tweede bestanddeel wordt dus de mogelijke ver- 

 scheidenheid eens klimaats schier onbepaald vermeerderd. De 

 terugwerking der vochtigheid op de temperatuur der lucht draagt 

 nog verder hiertoe bij. 



