— 57 — 



der, het begint te regenen. Daarmede ontstaat eene nieuwe 

 teru2:werldng op de warmte, die van af koelenden aard is. Dit 

 is te voelbaarder, naarmate de regen van grootere hoogte valt, 

 oradat met de verheffing boven den grond, het luchtruim zelf 

 kouder is, en de wolken daarin deelen. Maar die afkoeling is 

 ook een gevolg van de verdamping, welke het afgestorte water 

 op den grond ondergaat. Het verbindt zich daartoe met een 

 gedeelte warmte, en onttrekt die dus aan onze waarneming, 

 Bij nachtelijken regen kan zeker deze oorzaak van verkoeling 

 niet werkzaam zijn. 



De reaktie, door de vochtigheid der lucht op hare warmte 

 uitgeoefend, is dus van verschillenden aard. Als nevel, werkt 

 zij steeds verkoelend, omdat die ons in dadelijke aanraking- 

 brengt met reeds gevormde waterblaasjes; als regen insgelijks, 

 zoo omdat zijne temperatuur lager is, dan die der beneden- 

 lucht, als wegens opvolgende onttrekking van warmte aan den 

 grond; als toolhen, verkoelend, wanneer de grond meer Avarmte 

 ontvangt, dan verliest, verwarmend, wanneer het tegenoverge- 

 stelde gebeurt; als daauw aanvankelijk verwarmend voor den 

 grond, wegens het vrij worden van gebondene warmte, maar 

 later verkoelend, indien, bij een groot vochtgehalte des damp- 

 krings, door voortgaande uitstraling naar het luchtruim, de 

 nevel nederslaat, om het door de daauw vorming verbroken even- 

 wigt van vochtigheid te herstellen. 



Bij deze, op talloze wijzen veranderlijke, invloeden, waar- 

 door het klimaat eener landstreek kan worden aangedaan, voegt 

 zich, in de derde plaats, de eleJdricUeit der lucht, waarvan 

 wij de werking als onweder kennen. Deze werking hier te 

 ontwikkelen, zou mij te verleiden. Genoeg, dat bij elke 'WTij- 

 ving, bij 'elke verandering van vorm, ja zelfs van afstand, 

 ook tusschen de raolekulen eens ligchaams, elektriciteit vrij 

 WO rdt. 



Tegenover de aarde, heeft de dampkring positieve elektrici- 

 teit; doch bij verdigting van dampen tot wolken, bij zamen- 

 vlocijing der wolkblaasjes tot regendroppels, ontstaat, reeds in 

 de lucht, in het algemeen, telkens de tegenovergestelde elek- 



