-- 108 — . 



de jaren 1785 en 1836, liet woud, van den top af, tot min- 

 stens 2000 voet benedenwaarts , meerendecls door dat hardnek- 

 kige gewas is vervangen. 



Het grootere gerais van boomgroei op de bergen Soembing 

 en Sendoro, mede door alang-alang verplaatst, is als een an- 

 der voorbeeld aan te voereii, dat boven 6 a 7000 voet hoogte 

 het eens gevelde woud zich , op Java niet weder herstelt. Het 

 eigenaardige, rondom tegen Aviuden beschermde Diëng-plateau 

 (6300 V.), kon alleen daarop ccne uitzondering maken. 



IV. Uit een praktiscli oogpunt wordt het nu, met betrek- 

 king tot het reeds zoo ruim bebouwde Java, eene belangrijke 

 vraag: 



Is het uitroeijen van bosschen onvoorwaardelijk af tekem'en, 

 en , zoo neen , welke grenzen en regels zijn daarbij in het oog 

 te houden? 



Het spreekt van zelf, dat het eerste ontkennend moet beant- 

 woord worden. Bewoond en bebouwd te worden , is de bestemming 

 der aarde, en voor landbouw, nijverheid en gezondheid is het 

 uitkappen der boschen even noodzakelijk. 



Het schijnt inderdaad, alsof eene te groote gelijkvormig- 

 heid in de oppervlakte eens lands aan zijne bestemming even- 

 zeer hinderlijk is, als het gebrek aan insnijdingen in de kus- 

 ten. Die gelijkvormigheid moge bestaan in algemeene bosch- 

 bedekking, algemeene kaalheid, of algemeene vlakheid des bo- 

 dems, altijd is zij der bewoning nadeelig. 



Wij lezen , dat de eilanden van Achter - Indië , met name de 

 Andamanen en de Nikobaren, met ondoordringbare wouden be- 

 dekt, vruchtbaar, doch, althans voor Europeanen , zeer ongezond 

 van klimaat zijn. Van het binnenste van Ceylon , de digte , nog 

 bijna onaangetaste bosschen , die de bergen van de kust afschei- 

 den, geldt hetzelfde: en ook de uiterst vruchtbare, maar zeer 

 vochtige , nog groote en digte wouden bevattende Philippijuen , 

 zijn voor de gezondheid van Europeanen niet gunstig. 



Naar het schijnt, moet men aan het vellen van een goed 

 gedeelte der bosschen van het eiland Piuang, de gematigd 

 licid en gezondlieid van zijn klimaat toeschrijven. In liet 



