— 111 — 



sdiijnt af te wisselen, eu welke van af het tropische Afrika 

 over eene uitgestrekte watervlakte tot ons komende , de ontvan- 

 gene warmte en vochtigheid mededeelt. Boven dezen wind 

 Avaait bestendig de z. o. passaat , en al wat dus op Java boven 

 de grens de n. w. winden uitsteekt, blijft het gansche jaar 

 door aan droogte en afkoeling blootgesteld, waardoor het in 

 eenen toestand verkeert, eenigzins gelijkende naar dien van 

 een land, waarover de steppen-wind heen strijkt. 



'2. Dat de rigting dier Avinden ongeveer overeenkomt met de 

 strekking van Java, maar dat het tevens in de lengte-as eene 

 menigte van hooge bergen met vele, in verschillende rigtingen 

 loopende, bergjukken en heuvelreijen bezit, is van veel be- 

 lang voor zijn klimaat. Zonder die bergformatiën, zou dit 

 eiland, wegens zijne geringe breedte, beurtelings uitgedroogd 

 of door regens overstelpt worden. 



De hijpsometrische vorm der oppervlakte belet, meer of min- 

 der, het doordringen der twee tegenovergestelde luchtstroomen 

 in de binnenstreken. Hier moeten, door het verschil in hoog- 

 te en begroeijing bijv. in bebouwde dalen of vlakten tusschen 

 boschrijke bergen, velerlei, door de rigting der oneifenheden 

 bepaalde, luchtstroomen ontstaan. Hóewei plaatselijk, kunnen 

 deze toch de heerschende winden min of meer wijzigeii, ja, 

 over beperkte ruimten geheel verdringen. De heer Jungiiuhn 

 merkt aan, dat op het hoogvlak van Bandong bijna aanhou- 

 dend windstilte heerscht; dat op het plateau van Pengalengan 

 des nachts nooit de noordwesten-, in December en Januarij bij- 

 na eiken dag een zuiden- wind waait, soms door den tegenover- 

 gestelden afgewisseld; en eilidelijk, dat tusschen de vulkanen 

 van Oost- Ja va, vooral in de drooge moesson, den gauschen 

 dag tot laat in den avond een sterke zuidzeewind heerscht. 



Het voorlaatste verschijnsel schrijft hij toe aan het, ten noorden 

 aangrenzende plateau van Bandong, Averwaarts de koudere 

 lucht van Pengalengan afdaalt ; het laatste aan het verschil in 

 temperatuur tusschen den Zuidelijken Oceraii en de Java-zee. 



Door zoodanige, vrij talrijke plaatselijke winden, wordt een 

 groot gedeelte van Java aan den geregelden invloed der moes- 



