— 103 — 



men moet, daar beide oevers nagenoeg van gelijke hoogte zijn , en 

 de bedding der rivier ± 150' lager ligt. Even voor de Tjita- 

 roem moet men nog door eene kleine rivier Avaden , waarover 

 men echter bezig is eene amerikaansche brug te slaan. Over 

 de rivier Tjitaroem zelve vaart men met eene pont, uit vier 

 kanoos zamengesteld. Hare oevers zijn even steil als die 

 van de Tjisokan, zullende 360' bedragen, zoodat hier even 

 als daar, eenige spannen bufiels noodig zijn , om den wagen op 

 te trekken, terwijl bij het afrijden niet alleen de remschoen, 

 maar ook nog menschen behulpzaam. moeten zijn, om den wa- 

 gen af te laten. Vroeger was ook hier, door den voormali gen 

 regent van Bandong, eene brug over de rivier gelegd, die 

 echter spoedig door een' banjer (hooge vloed) is weggeslagen. 

 De weg van Tjiandjoer naar de Tjisokan is aan weerszij- 

 den meestal met rijstvelden en kampongs bezet, doch nadat 

 men deze' rivier gepasseerd is, verandert het terrein in eene 

 volkomene wildernis, metboomen, struikenen grasvelden, tot- 

 dat men de rivier Tjitaroem nadert, waar weder eenige kui- 

 tuur is doorgedrongen. Deze wildernis levert voor 'het eerst 

 eenige afwisseling in het plantenrijk op, vergeleken met de 

 meer westelijke streken, waartoe de gronden wel voornamelijk 

 het hunne zullen bijdragen. Deze bestaan uit eene zwarte vet- 

 te klei, en staan in den regentijd 'veelal onder water zoodat 

 ook alleen die planten daar welig tieren, welke tegen deze 

 voorwaarde bestand zijn en wel halve-moerasplanten kunnen 

 p-enoemd worden. Opmerkelijk is het, dat sommige zaaiplanten 

 bij uitsluiting in dergelijke gronden voorkomen, zooals Exa- 

 cum tricolor, Diceros longifolius, Crotallaria pilosa, Cansco- 

 ra perfoliata , Knoxia lineata, eiiz. waarvan de zaden meestal 

 zeer fijn zijn. Zoodra deze planten rijpe zaden hebben voort- 

 gcbragt, loopt het terrein onder water. De afgevallene zaden 

 worden echter in den modder zoo lang bew^aard, totdat het 

 water afloopt of verdampt, als waivneer ze in dien modder ont- 

 kiemen, in den droogcn tijd blocijcn en op nieuw zaden voort- 

 brengen, om hetzelfde lot als hunne voorouders te ondergaan. 

 De Gramineeën, Cijperaceeën, heesters en boomcn , welke in deze 



