— 233 — 



werpen op de werkzaamliedeu eu gereedschappen der inlanders, 

 die mijns inziens beide zeer veel te wenschen overlaten. In het 

 algemeen vond ik de Javanen hier veel trao-er en onverschilli- 

 ger dan in de Soendalauden. Otn niet slechts mijn' wagen tot 

 voorbeeld te nemen , dien men in de Preanger-landen gemakke- 

 lijk met de helft der koelies zoude vervoerd hebben, zag ik 

 verder kalk en andere materialen vervoeren, waarvan iedere 

 pikolan stellig* geen 10 ned. ponden woog. Ook hebben ze 

 geene behoorlijke draagmanden maar binden de artikelen slechts 

 in ruwe, bij elkander gelapte bamboezen, te zamen, welke 

 zij na het gebruik wegwerpen. De vrouwen zijn eigenlijk de 

 lastdraagsters : ze dragen alles in een kleedje (kain) gebonden, 

 op den rug. Met het dragen mijner bagaadje was het steeds 

 even zoo gesteld, dat ze namelijk een dubbel getal koelies 

 vereischte, die dan nog buiten alle evenredigheid lang onder 

 weg bleven, waarvan de oorzaak scheen te zijn, dat ze, voor- 

 uit betaald wordende, eerst hunne duiten verspelen alvorens 

 de reis te aanvaarden. Aan den anderen kant scheen het mij 

 evenwel toe, dat ze wel werken kunnen. Daarvan getuigden 

 de goed onderhoudene kaneel- en kofiïjtuinen 



Met hunne gereedschappen, zoo voor den land- als liuis- 

 bouw, is het niet veel beter gesteld en ook hierin staan ze 

 ver bij de Soendanezen ten achter. Voor het zoo doelma- 

 tige kapmes (gollok) der Soendanezen, waarmede deze steeds 

 op zijde gewapend zijn, hebben zij een soort van hakmes, dat 

 kort en breed, is, in verschillende dimensiën, met of zon- 

 der kromme punt, breeder of smaller. Zij dragen dit in' 

 een' houten, platte, vierkanten bak van ±1/2 voet lang, 4" 

 voeten breed en 1" voet dik, met een riem om het lijf, op den 

 rug. Voor de parang hebben ze eene soort van krom hou- 

 weeltje, ook al van verschillende vormen, dat veel naar kinder- 

 speelgoed gelijkt, waaraan ze eeneu lossen steel zetten, evenals 

 men hier voor de bijlen (balioeng), waarmede de zwaarste hoo- 

 rnen gekapt worden, gebruikt. Dit werktuig wordt meestal op 

 en neer bewogen, en niet zoo als de parang in eene horizonta- 

 le, maaijende, rigtiug. De parang (sikkel) ziet men er zelden, 



