— .363 — 



De temperatuur blijft op den bodein, bij eeue geringe afwij- 

 king, standvastig. Bij de laatste periode der trekking heeft er 

 ontleding (gisting) plaats; dat bewijzen de gasbellen die om- 

 hoog stijgen en zich aan de oppervlakte vertoonen alsmede de 

 eigenaardige geur. De temperatuur neemt dan toe en stijgt bin- 

 nen het uur van 38° tot 34° C. Dergelijke warmtevermeer- 

 dering, op den bodera des baks waargenomen, bewijst, dat de ont- 

 leding ten nadeele der kleurstof heeft gewerkt. 



De gisting heeft haren oorsprong in de organische zelfstan- 

 digheden zoo als plant enei wit , lijm enz., die met de kleurstof 

 uit het houtige deel en de bladen door het water worden uit- 

 getrokken. Deze ligchamen gaan, vooral door de in den bak 

 dringende zonnestralen geholpen, tot gisting over, en zoo deze 

 ontleed zijn, gaat de ontleding op de kleurstof over. 



De meeste fabrikanten weten zeer goed, wanneer de gisting 

 invalt en zij het vocht nioeten aftappen. Zij gebruiken vele 

 middelen om dit punt nabij te bepalen, en kunnen, ervaren zijnde, 

 op /het voorkomen, de kleur en den sjnaak van het vocht, vrij 

 zeker het geschikste oogenblik ter verwijdering van het vocht 

 nagaan. Niet altijd nemen zij de vereischte voorzorgen in acht, 

 en het is der onverschilligheid , den Javaan eigen , gedeeltelijk te 

 wijten, dat de handel zoo vele letters aan de java- indigo ge- 

 o-even heeft, en haar prijs van f 1,50 tot f 6 het pond 

 verschilt. 



Alle bekende middelen heb ik beproefd en getracht door het 

 bepalen van het soortelijk gewigt van het vocht een vast punt 

 te kunnen aangeven. Doch uit den aard der bewerking zel- 

 ve lif^t dit buiten ons bereik. Nadat de bladen een aantal 

 uren getrokken zijn, kan de kennis der gasbellen, vanden bo- 

 dem des baks opstijgende, het meest nabij komend oogenblik 

 van aftapping bepalen. De gasbellen, aan de oppervlakte van 

 het vocht gedurende de eerste periode der trekking waar te ne- 

 men, zijn luchtbellen, die de bladen verlaten. Zij zijn kleur- 

 loos en breken spoedig. Bij den aanvang der laatste periode 

 stijgen kleine zamengedrongen gasbellen omhoog, die allengs 

 grooter worden, veel vuldigcr te voorscliijn komen en een smaragd- 



