— 246 — 
11 ure; den Sden, des avonds ec. 7 ure; den 10den, des 
middags cc. 4 ure; den 18den, des morgens cc. 8 ure, 
ROL pre nil are, en des avonds ec. 12 ure; den 2östen des 
morgens cc. à ure, en den 28sten des morgens cc. 10 ure. 
(Java Courant 22 Maart 1856 No. 24). 
Soerabaja 22 Maart. Men meldt ons van Probolingo, 
dat de berg Lamongan sedert een paar dagen weder wer- 
kende is, hetgeen een fraai gezigt oplevert. 
(Java. Bode 29 Maart 1856 No. 26). 
Manado. Den ?2den Maart des avonds van 9-11 ure, 
was hier een bombardement, zoo het scheen, zeer in de 
nabijheid, welk vreesselijk schieten gelijk was aan dat van 
een oorlogsvaartuig, hetgeen ons deed vermoeden, dat de 
oorlogsstoomboot jagt maakte en bezig was met zeeroovers. 
Des anderen daags herhaalde zich dat, zelfs later in den 
avond en nacht nog viermalen, en zulks had meer gelijke- 
nis op een geregeld maar zwaar kanonvuur. 
Zekerheid gekregen hebbende, dat het niet van Z. M. 
boot was, kwamen wij op het denkheeld, dat er eene ont- 
ploffing van den berg op Tagoelanda of Ternate plaats had, 
doch ook van die streek, is er tijding, dat zulks niet zoo 
is, maar dat dezelfde schoten op gelijk tijdstip aldaar ge- 
hoord zijn. Tot nu toe is het nog een raadsel voor ons, 
doch men gist dat het de vuurberg op groot Sangir (het 
noordelijkste der eilanden) is, die eene verschrikkelijke uit- 
barsting zal hebben ondergaan, even als voor een aantal 
jaren. Tagoelanda ’s vuurberg is het niet, wijl de stoom- 
boot Samarang derwaarts is geweest, die niets heeft opge- 
merkt, evenmin als de groote berg Siouw, dien men van 
daar kan zien (11—12 eng. mijlen noordelijker) en van 
welken ook niets bespeurd is; als het groot Sangir is, dan 
moet de uitbarsting sterk zijn geweest en kan die vele 
menschenlevens hebben gekost; op alle punten van deze 
residentie is het even duidelijk waargenomen en overal dacht 
