EE 
Men vergeet te dikwerf, dat het slechts een betrekkelijk 
kort tijdsbestek is, sinds wij eene meer algemeene heer- 
schappij verkregen; men cijfert weg, dat deze zich, tot omîì- 
streeks 1800, alleen tot eenige kustplaatsen (faktorijen) met 
hare onmiddellijke omstreken of eenig aansluitend distrikt, 
of tot eenige kleine eilanden bepaalde, en neemt niet in aan- 
merking, hoe de groote schreden, in later jaren, in de we- 
tenschap der geographie en topographie gemaakt en de ver- 
betering van instrumenten krachtige middelen aangaven om 
opnamen te doen, waaraan vroeger niet kon gedacht wor- 
den. 
Langzaam ontwikkelden zich landstreken, aan wier bezit 
men vroeger geene waarde hechtte; meer en meer drong 
men door handelsbelang in gewesten door, terwijl het 
dikwerf gedwongen uitbreiden van ons grondbezit door de 
wapenen, de oorlogen op verschillende tijden gevoerd, tot 
eene juistere kennis van het land in het algemeen, van 
terreinen, waarop welligt later diezelfde oorlogen zich 
moesten herhalen, noodzaakten. 
Voornamelijk het aan ons gebied hechten van gedeel- 
ten van het rijk van Mataram in 1740, hetwelk een’ groo- 
ten ommekeer in de tot dat tijdstip gevolgde wijze van be- 
stuur te weeg bragt, was de eerste schrede tot het meer 
bekend geraken met het binnenland. Van handelaars, die eeni- 
ge vaste punten aan de kusten bezaten, werd men beheer- 
schers, en toen zich dit grondgebied allengs over het grootste 
gedeelte van Java en andere geheelen of gedeelten van ei- 
landen in den Archipel uitbreidde, veranderde de toestand 
van leenman in dien van leenheer en werden welvaart der be- 
volking, bebouwing en vruchtbaarmaking van den grond, 
kennis van het land, van zijne hulpbronnen en staatkundi- 
gen toestand, eene behoefte, en daarvoor kaarten noodzake- 
lijk, om als gidsen in het nog zoo onbekende te dienen. 
