— 999 — 
„onbekend zijn en de kennis der kusten, al nam men alle 
„engelsche en nederlandsche gegevenste zamen, ten hoog- 
„ste onzuiver en onvolledig was. 
„ Van Celebes, dat nooit opgenomen was, kon geene bij- 
„ zondere kaart gegeven worden, terwijl de uitgestrektheid van 
„ Borneo den Europeanen het indringen binnenslands heeft be- 
„let en de ongezonde lucht hen van de kusten verdreef”. 
Volgens diezelfde memorie stelde men zich toen nog 
het binnenste van dat land voor als ééne moerassige vlak- 
te, welke in den regentijd onder water stond. En van daar 
de verhalen die lang, ja, nog zelfs thans, over den oor- 
sprong der Kapoeas-rivier (welke voorbij Pontianak in zee 
stroomt) in gang zijn en dat alle rivieren van Borneo uit 
één binnenslandsch meer ontstaan. Ja zelfs wordt van die 
binnenlanden gezegd: „dat zij van het n. naar het z. 
door eene bergketen doorsneden worden, het kristal-geberg- 
te genaamd, dat er vele aardbevingen en uitbarstingen 
plaats hebben” en van dit alies heeft de kennis van onze 
dagen van dit groote eiland, het ongerijmde aangetoond. 
Het is echter zeer te verwonderen, dat juist deze Atlas 
niet beter en vollediger is. Want toch moet er eene kaart 
van Java bestaan hebben, die door den ingenieur Eckhardt 
was ontworpen en die in 1818 door den 2den luitenant 
ingenieur B. Sauerland werd verkleind, welke laatste nog 
aanwezig is. 
Reeds van het jaar 1816 werden door de officieren van den 
algemeenenstafen der genie opmetingen gedaan voor eene 
kaart van het eiland Java. Van Buitenzorg werd.in 1817- 
1819 door den majoor Burgemeestre eene kaart vervaar- 
died. 
Men bezat daarenboven eene belangrijke kaart van 
1813—1816, door de landmeters Dubois en Flikken- 
schild, van Bantam vervaardigd. Eene kaart der Prean- 
