— 484 — 
insgelijks beschouwd worden als de oorzaak der schuddin- 
gen in Midden-Java. De aardbeving van 25 op 26 Junij 
deed zich zoowel bij den Goentoer in westelijk Java als bij 
den Keloed in ’t oosterdeel gevoelen; echter schijnt men 
die in Midden-Java niet te hebben opgemerkt, uitgenomen 
te Tjilatjap aan de zuidkust. 
De lange rust der vulkanen schijnt groote gebeurtenis- 
sen in de natuur te voorspellen. Men verwacht dan ook 
dat de Keloed en de Goentoer zich weldra weder zullen 
doen hooren. Gedurende 1855 heeft men nergens eene uit- 
barsting van vulkanen opgemerkt; ten minste zijn er geene 
openbaar bekend geworden. Dit is te meer opmerkelijk, 
daar men dezelfde rust voor zoo verre bekend is, ook in 
1854 in Westelijk Java en sedert 1850 in geheel Oost- en 
Midden-Java heeft opgemerkt. De laatst uitgebarsten vul- 
kaan is de Gedeh, op 28 Mei 1852 en 14 Maart 1853 
(Natuurkundig Tijdschrift 4e deel, bldz. 201 en 5e deel, 
bldz. 543). De onderaardsche vuurhaarden schijnen als he, 
ware voorraad op te zamelen tot eene geweldige uitbarsting 
die te voorzien is. 
Aardstortingen van eenig belang zijn over 1855 eveneens 
nergens voorgekomen, ten minste niet bekend geworden. 
Het lijdt echter geen twijfel, dat vele natuurkundige ver- 
schijnselen van vulkanischen aard onopgemerkt blijven, of 
wel niet worden medegedeeld door de opmerkers en dit wel 
sedert de laatst verloopene jaren, daar de gewoonte als het 
ware de belangstelling vermindert. 
Soerabaja, Januarúj 1856. J. HAGEMAN, JCZ. 
