met elkander te strijden. Münzenberg was toen ein „Ganerbschaft" i), in gemeenschappelijk bezit der geslachten Solms- 

 Braunfels, Stolberg en Hanau 2 ). De verhouding tusschen de drie aanzienlijke geslachten verklaart enkele bijzonderheden 

 in het leven der Rumpf's op gemakkelijke wijze. Immers het verklaart 's vaders verplaatsing, althans verhuizing, van 

 Münzenberg naar Hanau, toen bestuurd door Graaf Philipp Moritz van Hanau-Münzenberg, als zeer natuurlijk. Misschien 

 is hij wel naar die stad met der woon gegaan, toen deze graaf, die na den slag bij Nördlingen in 1634 uit Hanau 

 was gevlucht, daar in 1636 tem- keerde, nadat het door de Keizerlijke troepen was belegerd geweest. Vermoedelijk zal 

 de stad toen — na de belegering _ architecten noodig hebben gehad: minstens twee Rumpfen, Joachim en August, 

 staan in de Hanauer archieven van dien tijd als bouwmeesters bekend; de eene trouwens reeds sedert minstens 1623. 

 De Rumpf's van Hanau behoorden tot de Evangelische kerk 3). De stad was een toevluchtsoord geweest van 

 uitgeweken Nederlanders, die door den vader van Philipp Moritz, Philipp Ludwig II (1580— 161 2), gastvrij waren 

 ontvangen. Zoo groeide onze Georg Everard in eene protestantsche omgeving op. Hanau had in de laatste jaren 

 moeilijke tijden doorleefd, maar ook dagen van grooten opbloei, vooral dan sedert op het eind der 16de eeuw de 

 Nederlandsche uitgewekenen zich daar hadden gevestigd. Aanzienlijk werd zij uitgebreid, industrie en handel bloeiden. 

 Maar in den 30-jarigen oorlog werd zij herhaalde malen, dan door de Keizerlijke troepen, dan door de 

 Zweden belegerd, geblokkeerd, berend. Men mag op grond daarvan aannemen, dat bouwmeesters, als de Rumpfen 

 waren, een goede welvarende positie in de stad innamen en dat ook de vader van Jörg onder de burgers een plaats 

 niet zonder beteckenis bekleedde. Hiermede is in overeenstemming de opvoeding, welke hij aan zijn zoon gaf: deze 

 bezocht het gymnasium te Hanau. Hij bleef in deze stad tot zijn 18de jaar. 



Daarna begon al spoedig een avontuurlijk leven. Bij den jongen Rumpf schijnt de lust te zijn ontwaakt, 

 meer van de wereld te gaan zien dan Hanau en omgeving hem konden bieden en hij aanvaardde eene gelegenheid 

 daartoe, toen deze zich aanbood, en wel in de aanbiedingen, hem gedaan door een Graaf Ludwig von Solms- 

 Greiffenstein (-Braunfels), die, onder voorgeven zulks te doen voor de republiek van Venetië, inderdaad soldaten 

 wierf voor de Nederlandsche West-Indische Compagnie. Georg Everard, in zijne lust het kleine Hanau te verlaten, 

 en in de meening, dienst te nemen voor een garnizoen in Italië, ging op cle voorspiegelingen van zijn vorstelijken 

 landgenoot in. ^ Onder het bedriegelijk voorgeven, dat de reis ging naar de Adriatische Zee, per scheepsgelegenheid 

 van Holland uit, werden Rumpf, en vele lotgenooten, gebracht naar Texel en ingescheept op „de Swarte Raef", met 

 bestemming naar Brazilië. De bodem zou Amerika niet bereiken, hij viel in handen der Portugeezen, met wie de 

 Nederlanders in Brazilië in die dagen op vijandelijken voet waren. Ook Rumpf bracht nu eenige jaren, tot 1648 of 

 1649, in Noord- en Zuid-Lusitanië door, vermoedelijk in krijgsdienst. Het schijnt dat daar bij hem levendig werd een 

 zucht om de geheimen der natuur te doorgronden en ook thans weder was het hem niet genoeg, het onderzoek te beperken tot 

 de omgeving, waarin hij was geplaatst. Zijne aandacht werd getrokken, zijne verbeelding geboeid door de verhalen, welke hij 

 op het Iberisch schiereiland hoorde omtrent de wonderen van het Oosten : wonderen, wijl het vreemd, wijl het Oostersch was. 

 En als hij de woonplaats van zijn vader terugziet na zoovele lotwisselingen reeds op zijn jonge jaren dan 

 blijkt het hem zelf duidelijk, dat die lotgevallen niet in hem hebben uitgedoofd den lust, vreemde landen te 'zien, 

 maar ook dat zijn leerzucht, zijn wetenschappelijke zin, zich vooral gevestigd hebben in één richting: „de ondersoeckinge van 

 Amboinaes gewassen etc." was „wel het meeste oogmerek waerom (hij zich) in India begeven" zou*). Nu zullen het vermoedelijk 

 met juist de gewassen van Ambon geweest zijn, waarmede hij zich ongeveer 1650 in zijne gedachten bezig hield en zullen 

 de Oostersche flora en fauna in 't algemeen zijn geest hebben vervuld, maar toch spreekt deze uitdrukking duidelijk genoeg. 

 Hoe het zij, al spoedig moet zijn besluit zijn genomen, naar Oost-Indië te gaan, in de hoop daar zijn lust 

 tot wetenschappelijke onderzoekingen te kunnen bevredigen. Op het eind van 1652 heeft hij in den zeer bescheiden 

 militairen rang van adelborst, dus zonder een officierspositie, bij de Nederlandsche Oost-Indische Compagnie dienst 

 genomen, en wel bij de Kamer 5) Amsterdam. Met het jacht „Muyden" den 26 December van dat jaar uit Texel 

 vertrokken, zag Rumpf in de laatste dagen van juni 1653 „Sunda's enghte" 6) en enkele dagen later Batavia 



ling van den lu-t-r 



