en man, leergierig en goed van leven, de hoofdzaak was, het verzoek werd Ingewilligd door de Bewindhebbers ter 

 Kamer Amsterdam 1). De boeken, „voor hem op syn ordre ingecocht", mochten onder factuur der Compagnie naar 



Indië worden verzonden, „mits dat alvorens op het packhuys sullen worden ,-e-visiteerf \aïeve Ri mit die toch 

 verzekerd had, dat die boeken niet waren „perticulier coopmanschap (met we'lcke beusehn-en (hij zich) novt (had) 

 „vercleenen willen-"), maar slechts zouden dienen om hem te vergemakkelijken zijne lucubrationes" zime studiën in de 

 uren, die zijn dagtaak hem overlieten. „Perticulier coopmanschap" beiizelingen I Hoe weinig kende hij de koop- 

 lieden-bewindhebbers! Beuzelingen de kanker, die wroette in 't Compagnie s ingewand' Maar toch de boeken zouden 

 worden verzonden en alweder, dit was de hoofdzaak. Trouwens, herwas nietje eerste maal -vweest het /ou zeker 

 niet de laatste maal zijn, dat de Hooge Regeering te Batavia en de Bewindhebbers in Nederland toonden, dat zij 

 wetenschappelijke studie wilden bevorderen, al beschouwden velen hunner deze misschien op hunne beurt veelal als 

 beuzelingen, veelal — tot het resultaat soms bleek te- zijn ook van zuiver practisch nut 



In het begin van 1666 werd Rumphius voor e-en kotten tijd van zijn taak te- Hila afgeroepen Toen toch 



kwam open de waardigheid van „secunde" of „tweede- persoon" in het Ambónsche ■-ouve-nu-me-nt ue-lke-ln rm<>- 

 onmiddelijk op den gouverneur volgde. De toenmalige gouverneur 1'n uu Muyimi nu benoemde- drirtoe ii -1 ."Ó 



met den Raad van politie Rumphius, „althans subaltern hoofdresident in Uiten- e-<-n persoon <><-nóóchs um belciu 



en die tot dat ampt de vereyschte bequacmhevt is hebbende 'i. Hij mo.-t inelerelaael zich in"e e-n /eer ..-orden 

 grooten roep verheugd hebben, dat Marville, die erkent van hem „noch -e-en recht oordeel" te* hebben oimht hi' nó-. 

 „niet lang met hem omgegaen" had, hem toch tot elie- gewichtige betrekkin- roept Deze -e-ejt elan ook in'voir 

 Rumphius zeer vleiende bewoordingen rekenschap van zijne goedó" opinie omtrent hem 1 in de" Hoojre R eerin te 

 Batavia 3). „Hij heeft den roem en oock het uyterlyck aensien, te- syn een man van -roede ke-nnisse-"en ervarenthevt 

 in dese landen, bysonder op de kust van Hitoe. Van een goct e-n statigh le-ve-n en van een onbilK eken h maer nedri-én 

 en heuschen ommegangh, en vooral van een conscientieux en oprecht ge-moet, niet gieri-di olie inhali-di " I< n'*nij 

 draagt voor aan G.-G. & Raden, om Rumphius „absoluyt" in zijne nieuwe- waardigheid "te brve-sti-en'' terwijl hij 

 meent, dat deze hem „in veele dingen, bysonder in de sterekte bouwcunst zeer wel in d 1 h " I 



De Hooge Regeering te Batavia ging met deze; aanbeveling niet ve.lkomen mede RUMPHIUS elie- reeds vóór 

 September 1666, zijn nieuwen werkkring had aanvaard, zij het voorloopig, werd daarin door haar niet bevestigd Dit 

 echter om redenen, gelegen buiten diens bekwaamheden. Ook Gouverneur-Generaal e-n Rade-n toch telden deze niet 

 licht. „Coopman Rumphius" zou weder „in zyn ouden dienst als subaltern Hoofd op de kust van Hitoe worden 

 gebruyekt, alwaer" — en hier komt de goede opinie ook van de Hooge Regeering te hemwaart aan den dag 

 „alwaer in desen sorgelycken tyt wel een goeden toesicht vereyscht wordt" *). Den 8 Maart 1007 volgde- hij dit bevel 

 op en vertrok naar Hila, echter niet zonder een stoffelijk blijk te hebben ontvangen van ele tevredenheid des heeren 

 Marville 6) en de Ambónsche raadspersonen over de wijze, waarop hij zich had gekweten „in de provisionele 

 bedieninge van 't secunde persoons ampt." Op zijn verzoek toch werd hem „in erfpacht tocgestaen en in vryen 

 eygendom vergunt seker stuckie landt, by hem sedert syn aenwesen hier aen 't Casteel beslagen 'i. gelegen aen de 

 S. O. syde van 't Stadhuys aen des Casteels pleyn." Kostelijk is de verdere motiveering van dit besluit»): „dewvl 

 hetselve by vercoopinge geoordeelt wort doch niet meer te sullen opbrengen als ongeveer 100 rycksdaelders." 



Inmiddels waren de vijfjaren, waarvoor hij zich in 1662 had verbonden, verstreken, en duidelijker elan vóór 

 dien tijd kwam thans aan den dag de strijd in zijn binnenste < 

 wetenschap, den geleerde. Niet, dat hij niet met ijver en toewijding ; 

 en de lof zijner chefs getuigen dit ; maar meer dan aan de vervulling 

 boeken en aan zijn studieveld in het vrije: aan zijne studeerkam 



Derd tussc 



hen 



den i 



imbte:i 



2 ambten ai 



irspl 



ichter 



ihadv 



jner openb 





plicht 



en, hii 



binnen en 



bui 



ten 's 



huis. 



