van Ambon, als die te Batavia en in Nederland. Dit alles moet voor RüMPHlUS eene groote genoegdoening zijn ge- 

 weest: het was toch eene waardeering met de daad van zijn wetenschappelijk werk. Eene dergelijke waardeerino is hem 

 herhaalde malen geworden. Reeds bleek, hoe hem in 1668 werd verzekerd, dat hem zooveel mogelijk gelegenheiden 



tijd zouden worden geschonken, „om d' opgemelde curieuse studiën te bevorderen": hoe hem na zijne blindheid eene 

 eervolle positie werd gewaarborgd. Het was onder Mabtsuyker's bestuur. Maar ook later ging de Hooge Regeering 

 op dezen weg voort: in 1679 b.v. - onder Rijklof van Goens - werd hem een klerk toegevoegd voorde voltooiing 

 zijner geschiedenis van Ambon ; 1) in 't volgende jaar kreeg hij als hulp den ..provisioneelen assistent Damïi Crul" *). 

 En toen later — in 1696 — Rumphius bevreesd was, dat „zijne Botanise Schriften, die hy van tyd tot tyd overgesonden 

 had naar Batavia, „na zyne gissinge wat confuys" lagen, bleek geen bezwaar te bestaan, dat hij zijne beide toenmalige 

 „klercken, namentlyck den provisionele adsistent Johan Phhjp Sipman ende dvn teyckenaer Philip v.w Eijck" naar 

 Batavia zond, om „de voorschreven papieren in behoorlycke ordre te brengen*' en ze voor verzending naar patria 

 gereed te maken 3). En zóó meer. 



Ook in Batavia zelf ontbrak het niet aan zorg voor zijne geschriften, welke daar berustten of eene korte wijle 

 bewaard werden op hun reis naar Nederland. Vooral in dit opzicht is met dien van Rumphius verbonden de naam 

 van den oud-gouverneur-generaal JoANNES CAMPHUYS, den liefhebber en bevorderaar van het natuurhistorisch onder- 

 zoek in Nederlandsch-Indië. Deze, die het bestuur voerde van 1684 tot [691, zal nog aan 't bewind zijn geweest, 

 toen de zes eerste boeken daarvan in Batavia kwamen. Hij liet ze afschrijven, zoodat, toen het origineel in 1692 met 

 het schip Waterland op reis naar patria „sneuvelde", een nieuwe „weergae off copye" ») konde worden vervaardigd, en 

 in 1696 verzonden. Ook de overige gedeelten werden later „onder opsigt" van dezen toen reeds afgetreden bewindsman 

 gecopieerd. Na Camphuys' overlijden, den 18 Juli 1695, was het het lid van den Raad van Indie, IsxaK deSt. Martin, 

 welke zich het lot aantrok der geschriften van Rumphius, voorzoover zij te Batavia berustten. Het was in overeenstemming 

 met een opdracht van Camphuys aan de St. Martin, vier dagen voor zijn dood op zijn sterfbed gedaan *). 

 En in Nederland? 



Ook de Bewindhebbers der Compagnie stelden in Rumphius' studiën belang en deden liet hunne het Week 

 reeds — om ze te vergemakkelijken. Wat meer is, zij waardeerden ze, -- wij zagen het al nas het een waar- 

 deering op hunne wijze: door den zoon van onderkoopman te bevorderen tot koopman op /' 60 — 's maan ds. Nog 

 meer: het Ambonsche Kruidboek werd met een zekeren eerbied bekeken en behandeld: „welck werek, als van een 

 bysondere curieusheyt, en waerinne verscheyde nutte en aenmerkenswaerdige saecken sonde kunnen vervat staen" 



(deze veronderstelling is heerlijk!) hebben goetgevonden, dat onder 't opsight van tien Advocaat «») Scott byeenge- 



braght off ingenayt sal worden, om ter naester vergaderingh van de Seventiene geproduceert, en wyders overwogen te 

 worden, hoedanigh men daermede in 't verder sal handelen". Zoo decreteerden de Commissarissen voor het nazien 

 der Indische brieven 7). En de Heeren XVII bevonden dat het „werek met veel kennisse, studie ende applicatie 

 samengestelt ende uytge wrocht was 8 ). 



Rumphius was zeker niet ongevoelig voor deze en dergelijke blijken van belangstelling. In een brief aan de 

 St. Martin van 8 Juni 1694 9 ) gewaagt hij met ingenomenheid van „de recommandatie" van syne „Heeren Gebieders", 

 welke hem zijn weg deden vervolgen. Deze aansporing — zij het dan gegeven op hunne wijze — strekt den bestuurders 

 der Compagnie, in Nederland zoowel als in Indië, tot eer, een eer, die kan wegen in de schaal, waarmede zij 

 gewogen wordt. Vooral omdat het volstrekt niet de eerste maal was of de laatste zou zijn, dat de Compagnie zich 

 zoude aantrekken de wetenschappelijke onderzoekingen van hare ambtenaren. 



Geen wonder, dat eene dergelijke aansporing Rumphius aangenaam aandeed. Maar toch, wij zouden gaarne 

 eens willen weten, wat hij meer op prijs stelde, de goedkeuring zijner superieuren, die in deftigen trant prezen zijne 



: der Hooge Regeering i 



ï) Verbaal 16 Aug. 1697. 



8 ) Missive der XVII aan de Hooge Regeering, 



9 ) Op de Univ. Bibl. te Leiden. Leupe, bijlag* 



