van Ambon te benoemen; inderdaad vertrok hij als zoodanig den i8 den Februari 1634 meteen vrij talrijke scheepsmacht 

 naar zijn nieuwe bestemming, doch hij hield zóó lang voor Makassar en Boeton op, niettegenstaande Ambon toch zoo 

 dringend naar hulp uitzag, dat hij eerst den 4 en Mei op zijne bestemming aankwam en vier dagen later het bestuur overnam. 

 In eene memorie voor zijn opvolger bestemd, ontvouwde Gijsels zijne zienswijze omtrent den stand van zaken te 

 Ambon; hij achtte het noodig dat zich daar 500 of 600 blanken vestigden, ter versterking van het Nederlandsen gezag ; 

 in de baai van Kambelo moest eene vaste positie door ons worden ingenomen, want het kruisen voor Ambon, Banda 

 en Makassar gaf op zich zelf niet veel ; de vijandige gezindheid van Kakiali jegens de Nederlanders was boven alle 

 twijfel verheven; overal trachtte hij ons afbreuk te doen. De hoofden van Hitoe matigden zich de souvereiniteit aan 

 voor de geheele zuidkust van Ceram, en van de eilanden Bonoa, Iha, enz. Gijsels wantrouwde vooral de mohamme- 

 daansche bevolking, en als zoodanig stond Loehoe, Kambelo, Lesidi en Erang niet best bij hem aangeschreven, in 

 tegenstelling met negorijen zooals Lokki en andere, waarvan de bewoners tot het heidendom behoorden, van den Heuvel, 

 die door de regeering was uitgezonden in het vaste vertrouwen, dat hij de zaken van de compagnie met meer lust 

 en ijver als zijn „predecesseur" zou behartigen en waarnemen, een blijk willende geven van zijn ijver, had nauwelijks 

 het bestuur overgenomen, of hij vertrok zonder Gijsels geraadpleegd te hebben, naar de kust van Hitoe, om met de 

 orangkaja's te overleggen hoe of Kakiali tot reden zou zijn te brengen. Deze werd met het toonen van een „vrundelick 

 samblant ende een goede mine" uitgenoodigd, om in de vergadering te verschijnen, waaraan hij na herhaalde aanmaning 

 gevolg gaf, doch wel wetend dat qui se fait brebis, Ie loup Ie mange, bracht 250 gewapende mannen mede, op welke 

 verschijning van den Heuvel niet had gerekend, en zoo de plannen die hij met Kakiali voor had, niet dorst uit te voeren. 

 Kort daarna stak deze met een aantal korakora's naar Warau dicht bij Luciëla over, om daar opnieuw eene vergadering 

 te beleggen waarbij de twee kimelaha's werden uitgenoodigd tegenwoordig te wezen; ook Kakiali met zijn aanhang 

 verscheen, die zeer vriendelijk nu verzocht werd aan boord te komen, waaraan hij, van drie hoofden vergezeld, gevolg 

 gaf. De Hitoeëzen, die de zaak niet schenen te vertrouwen, maakten alarm en voeren met hun korakora's weg; tot 

 Luciëla door van den Heuvel achtervolgd, moest deze de jacht eindelijk opgeven, doch Kakiali en 11 orangkaja's had hij 

 in zijn macht en zette ze den 20*" Mei 1634 in het kasteel Victoria gevangen. Als verklaring van Kakiali's gevan- 

 genneming werden elf redenen opgegeven, waarvan de laatste was, dat hij bij de voorgaande vergadering 250 gewapende 

 mannen had medegebracht. Met uitzondering van Kakiali en Tamalessi hoofd van Wackel (Hitoe), liet van den Heuvel 

 zijne gevangenen binnen weinige dagen los en werd den 28-- Mei met hen een nieuw contract gemaakt waarbij zij- 

 voor zich en hunne nakomelingen bezworen „eeuwiglijk den kapitein Hitoe niet meer als hoofd te erkennen, doch 

 „alleen den gouverneur, verder zooveel korakora's te maken, gereed te houden en te „panggayen", als de gouverneur 

 „zou gelieve te bepalen; alle vijanden van de E. compagnie, wie 't ook mocht wezen, zouden ook de hunne zijn" en 

 wat de kruidnagel-kwestie betrof, werd afzonderlijk gestipuleerd, dat het moesten zijn „zuivere en droge nagelen" 



den Heuvel, die alleen met den predikant Helmichio 



rade 



ging, was dan bijster ingenomen 



hetgeen hy verricht had en gaf daarvan (30 Mei) hoog op naar Batavia, waar de regeering, op de rooskleurige 

 benchten afgaande, in Augustus 1634 aan Heeren XVII schreef, dat de „apprehentie" van v. d. Heuvel „des Comp- 

 staat ,n Ambo.na grootelicx verbetert en verseeckert had". Alleen Gijsels, die nog te Ambon was en het doen en 

 laten van z,p opvolger gade sloeg hechtte aan die z. g. n. onderwerping der Hitoeëzen weinig gewicht, eu de onder- 

 vinding zou weldra leeren, dat hij zich niet had vergist. Nauwelijk was Gijsels naar Batavia vertrokken (2 Juni) of 

 de Hitoeëzen, die van den Heuvel hoe langer hoe minder begonnen te vertrouwen, trokken naar het Gebergte' en 

 verzamelden zich in een daar kort te voren door Kakuli aangelegde versterking Wawani, waar hun door de kimelaha's, 

 die zich over het verraderlijk gevangennemen van den kapitein Hitoe wilden wreken, 400 gewapende Maleiers werden 

 gezonden, die zich ,n de vlakte voor Wawani legerden; de Hitoeëzen lieten den gouverneur weten, dat zij wel genegen 

 waren terug te komen, mits Kakiali in vrijheid werd gesteld, hetgeen van den Heuvel weigerde, die in Juni Wawani 

 te vergeefs trachtte te vermeesteren. Evenmin gelukte in Augustus een poging om de ons vijandige Hitoeëzen uit de 

 door hen bezette sterkte bij Oering (noordoostkust van Ambon) te drijven. (Deze sterkte was indertijd door de 

 Nederlanders - en tegen den zin van den toenmaligen kapitein H.toe Tepil - gebouwd, doch later weder verlaten) 

 Behalve de kwestie Kakiali, die veel kwaad bloed zette, werden de moeilijkheden nog vermeerderd, toen ook Fakir,,' 

 de vader (of oom) van de twee kimelaha's Hoamohel verliet en zich weer te Boeroe vestigde, waar hij minder in 

 het gedrang was; ook had van den Heuvel - trouwens op hooger last - de door zijn voorganger aangelegde sterkte 



